ทำไมใคร ๆ ก็พูดถึง Supply Chain?

Supply chain หรือห่วงโซ่อุปทานถือเป็นส่วนสำคัญของการทำธุรกิจทุกประเภท ซึ่งที่ผ่านมา ผู้บริโภคส่วนใหญ่อาจไม่ได้ให้ความสนใจมากนัก แต่นับจากวิกฤตการแพร่ระบาดของโควิด-19 ห่วงโซ่อุปทานก็ไม่ใช่เรื่องไกลตัวสำหรับทุกฝ่ายอีกต่อไป สินค้าจำนวนมากจัดส่งได้ล่าช้าเนื่องจากการหมุนเวียนของวัตถุดิบและส่วนประกอบต่าง ๆ หยุดชะงัก กระบวนการผลิตล่าช้า ประกอบกับการขาดแคลนแรงงานจากการ lockdown จนถึงปัจจุบัน ความท้าทายอื่น ๆ ทั้งสถานการณ์ทางภูมิรัฐศาสตร์ อาทิ ความขัดแย้งระหว่างรัสเซีย-ยูเครน รวมไปถึงประเด็นปัญหาระดับโลกอย่างการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งก่อให้เกิดภัยพิบัติที่ส่งผลกระทบต่อห่วงโซ่อุปทานในวงกว้าง ตลอดจนปัจจัยอื่น ๆ ที่ควบคุมได้ยาก เช่น การหยุดชะงักของระบบขนส่งที่ท่าเรือ เป็นต้น ได้ตอกย้ำความจำเป็นที่ทุกประเทศต้องร่วมมือกันเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้กับห่วงโซ่อุปทานของสินค้าที่มีความสำคัญต่อความมั่นคงของประเทศและความอยู่รอดของประชาชน

ขั้นตอนต่าง ๆ ของห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain)

Credit: https://www.linkedin.com/pulse/what-supply-chain-management-its-importance-dhruman-gohil/

รัฐบาลสหรัฐฯ พยายามเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้กับห่วงโซ่อุปทาน

ช่วงกลางเดือนมิถุนายน 2567 ที่ผ่านมา ประธานาธิบดี โจ ไบเดน ออกคำสั่งฝ่ายบริหาร (Executive Order – EO) ด้าน supply chain resilience ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อเสริมความแข็งแกร่งและเสริมสร้างความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุปทานในระยะยาว โดยเน้นไปที่โครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญ (critical infrastructure – CI) และให้ความสำคัญกับความพร้อมในการตอบสนองต่อความไม่มั่นคง ความไม่แน่นอน และภัยคุกคามต่าง ๆ รวมถึงการแก้ไขปัญหาอื่น ๆ เช่น การกระจุกตัวของ supplier หรือฐานการผลิตในพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง

White House Council on Supply Chain Resilience ที่ตั้งขึ้นจาก EO ดังกล่าวต้องจัดทำรายงานและข้อเสนอแนะว่า นโยบายห่วงโซ่อุปทานของรัฐบาลกลางจะสามารถสนับสนุนและสร้างความแข็งแกร่งให้โครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญ ได้อย่างไร ทั้งนี้ รวมถึงแนวทางการปฏิรูปการศึกษาและแรงงานภายในประเทศ และยุทธศาสตร์แนวทางความร่วมมือระหว่างสหรัฐฯ กับหุ้นส่วนและพันธมิตรต่าง ๆ เพื่อสร้างความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุปทานระดับโลกในภาคส่วนที่สำคัญ

เทรนด์ Reshoring/ Onshoring ในสหรัฐฯ

ความผันผวนของปัจจัยต่าง ๆ ทำให้ในระยะหลังธุรกิจหลายแห่งหันมา “reshore” หรือ “onshore” กันมากขึ้น ซึ่งคือการย้ายฐานการผลิตสินค้าหรือบริการบางอย่างกลับมาที่สหรัฐฯ หรือประเทศใกล้เคียง เพื่อลดค่าใช้จ่ายในการผลิตและขนส่ง ลด carbon footprint สร้างอาชีพในท้องถิ่น รวมทั้งลดความเสี่ยงและเพิ่มความสามารถในการควบคุมห่วงโซ่อุปทานของตน ซึ่งอาจส่งผลต่อการรักษาความสามารถในการแข่งขัน โดยบริษัทขนาดใหญ่ของสหรัฐฯ หลายแห่งได้เริ่มดำเนินการมาระยะหนึ่งแล้ว เช่น Boeing, Caterpillar, Delta, Dow, Ford, GE, Oracle, OTIS, Philips, Walmart และ Whirlpool เป็นต้น นอกจากนี้ สหรัฐฯ ยังมีนโยบายในเรื่อง “friendshoring” ก็คือการย้ายฐานการผลิตไปยังกลุ่มประเทศที่เป็นพันธมิตร โดยมีประเด็นทางด้านความมั่นคง อาทิ อุตสาหกรรม semiconductor

แนวโน้มที่จะส่งผลต่อห่วงโซ่อุปทานของสหรัฐฯ

ไม่ว่าอุตสาหกรรมหรือธุรกิจต่าง ๆ จะเลือกบริหารจัดการห่วงโซ่อุปทานของตนอย่างไร ปัจจัยที่จะส่งผลต่อการพัฒนาและความก้าวหน้าของห่วงโซ่อุปทานเป็นอย่างมากในช่วงสามปีข้างหน้าดูจะเน้นไปที่ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีการมีฐานข้อมูลที่แข็งแกร่ง (strong data) และกระแสความรับผิดชอบต่อสังคม

แนวโน้ม (trend) นวัตกรรม และการพัฒนา 5 อันดับแรกที่จะส่งผลต่อห่วงโซ่อุปทานภายในปี 2567 – 2570

Credit: American Productivity & Quality Center (APQC) on Supply Chain Management Review

เทคโนโลยีใหม่ ๆ ช่วยให้ธุรกิจเข้าใจและรับมือกับปริมาณข้อมูลที่เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งรวมถึงการบริหารจัดการและควบคุมกระบวนการจัดหาวัตถุดิบและการผลิตด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล การมีเครื่องมือเพื่อกำกับดูแลข้อมูลที่ชัดเจน เป็นระบบ และน่าเชื่อถือ และการมีกระบวนการและขั้นตอนที่ได้มาตรฐาน เพื่อให้การตัดสินใจขององค์กรเกิดประโยชน์สูงสุดและสามารถรับมือกับความไม่แน่นอนและความเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วได้

นอกจากนี้ ความยั่งยืนเป็นแนวโน้มที่มีอิทธิพลต่อห่วงโซ่อุปทานในปัจจุบันเป็นอย่างมาก ทั้งการเปลี่ยนแปลงของกฎระเบียบข้อบังคับต่าง ๆ ตลอดจนแรงกดดันจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เช่น ลูกค้าและนักลงทุน เป็นสิ่งที่ผลักดันให้องค์กรต่าง ๆ ใส่ใจสิ่งแวดล้อม สังคม และประเด็นความยั่งยืนในห่วงโซ่อุปทานมากขึ้น เช่น การเกษตรและปศุสัตว์ที่ปราศจากการทารุณกรรม การทำประมงแบบยั่งยืน กระบวนการผลิตที่ปราศจากการใช้แรงงานบังคับและแรงงานเด็ก และการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกภายในกรอบเวลาที่กำหนด เป็นต้น

อุปสรรคและความท้าทายต่อการพัฒนาห่วงโซ่อุปทาน

1) การนำเทคโนโลยีใหม่ ๆ มาใช้

ในขณะที่เทคโนโลยีเป็นสิ่งจำเป็นและมีประโยชน์ แต่ก็สร้าง disruption ได้เช่นกัน โดยการนำเทคโนโลยี เช่น Internet of Things (IoT), AI และยานพาหนะอัตโนมัติต่าง ๆ มาใช้งานไม่ใช่เรื่องง่าย ต้องมีการศึกษา ทำความเข้าใจ และฝึกอบรมผู้เกี่ยวข้อง นอกจากนี้ การนำเทคโนโลยีใหม่มาใช้ยังเพิ่มภาระสำหรับองค์กรในการจัดการกับความปลอดภัยทางไซเบอร์ (cybersecurity) และการบริหารการเปลี่ยนแปลง (change management) ในภาพรวมที่ต้องมีความแข็งแกร่งและรัดกุมมากขึ้น

2) การขาดความร่วมมือระหว่างสายงานและกับบุคลากรภายนอก

การขาดความร่วมมือและการเชื่อมต่อ (disconnect) ในห่วงโซ่อุปทาน อาจส่งผลกระทบเป็นทอด ๆ ไปจนถึงลูกค้าที่อาจไม่ได้รับสินค้าตรงเวลา เต็มจำนวน และอาจเกิดความเสียหาย หรือมีเอกสารไม่ครบถ้วน การร่วมมือกันอย่างมีประสิทธิภาพจึงมีส่วนสำคัญในการสร้างความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุปทานและการตอบสนองที่ดีของธุรกิจได้

3) การกำกับดูแลและจัดการข้อมูลที่ไม่มีประสิทธิภาพ

การมีข้อมูลที่ไม่ถูกต้องหรือไม่ครบถ้วนอาจส่งผลต่อความสามารถของบริษัทในการนำข้อมูลมาวิเคราะห์อย่างมีประสิทธิภาพ หรือแม้แต่การดำเนินงานหรือทำกิจกรรมผ่านระบบอัตโนมัติ (automated activities) และปัญหาอื่นๆ อีกมากมาย ซึ่งจะกลายเป็นปัญหาพื้นฐานของห่วงโซ่อุปทานต่อไปได้

4.) ความท้าทายด้านแรงงานและทรัพยากรมนุษย์ (เช่น การขาดแคลนบุคลากรหรือการนัดหยุดงาน)

ห่วงโซ่อุปทานต้องเจอกับความท้าทายด้านแรงงานและทรัพยากรมนุษย์อยู่เสมอ เช่น การนัดหยุดงาน การขาดผู้สมัครที่มีคุณสมบัติพร้อม การไม่สามารถหาแรงงานทดแทนตำแหน่งว่างได้ และการเลิกจ้าง เป็นต้น

Focus ของห่วงโซ่อุปทานในปี 2567

5 ประเด็นที่จะเป็นจุด focus ของห่วงโซ่อุปทานปี 2566 – 2567

Credit: American Productivity & Quality Center (APQC) on Supply Chain Management Review

การวางแผนห่วงโซ่อุปทาน (Supply chain planning)

องค์กรจำนวนมากวางแผนด้านห่วงโซ่อุปทานโดยให้ความสำคัญกับการรวม business planning และ demand planning/forecasting เข้าด้วยกัน เนื่องจากความไม่แน่นอนของสภาวะแวดล้อมทางเศรษฐกิจทำให้ผู้ประกอบการต้องลงทุนเพื่อให้แน่ใจว่า เป้าหมายทางธุรกิจและทิศทางห่วงโซ่อุปทานสอดคล้องและเป็นไปในทางเดียวกัน ซึ่งการวางแผนที่ดีนี้ นำไปสู่การคาดการณ์ที่มีประสิทธิภาพ (effective consensus forecast) และช่วยในการเตรียมรับมือกับ disruption ต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้นได้

การจัดหาและการจัดซื้อจัดจ้าง (Sourcing and procurement)

ประเด็นสำคัญในการจัดหาและจัดซื้อจัดจ้างคือ การจัดการความสัมพันธ์กับ supplier ซึ่งถือเป็นเรื่องสำคัญลำดับต้นของหลายองค์กร เนื่องจากจะส่งผลกระทบกับทุกฝ่ายการบริหารจัดการความเสี่ยง รวมทั้งความยั่งยืน และความรับผิดชอบ (supply chain accountability) ซึ่งเป็นกระแสมากยิ่งขึ้น ทำให้การเปิดเผยข้อมูลด้านดังกล่าวกลายเป็นข้อบังคับ จากที่เคยสามารถทำโดยสมัครใจได้ นอกจากนี้ องค์กรจำนวนมากเน้นการนำเทคโนโลยีใหม่ ๆ มาใช้สำหรับกระบวนการจัดหาและสร้างมาตรฐานให้กับกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างของตน

นวัตกรรม (Innovation)

นวัตกรรมที่นำมาใช้มากที่สุดสำหรับปี 2567 คือ operational/process innovation ที่จะทำให้องค์กรสามารถเข้าถึงตลาดและบริหารงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ และรองลงมาคือ product and service innovation ที่เน้นความคิดสร้างสรรค์ ซึ่งแสดงให้เห็นว่า องค์กรส่วนมากให้ความสำคัญกับการขับเคลื่อนห่วงโซ่อุปทานอย่างมีประสิทธิภาพมากว่าการสร้างผลิตภัณฑ์หรือบริการใหม่ ๆ ซึ่ง focus ในด้านนี้หมายรวมถึงการร่วมมือกับองค์กรอื่น ๆ (innovation ecosystem collaboration) ในการพัฒนาต่อยอดและการสร้างโมเดลธุรกิจใหม่ ๆ ด้วย

การสร้างความพร้อมรับมือเพื่อเอาชนะอุปสรรคในห่วงโซ่อุปทาน

ปี 2567 เป็นปีที่ท้าทายสำหรับห่วงโซ่อุปทาน ความไม่แน่นอนทั้งจากสถานการณ์การเมือง เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อม รวมทั้ง disruption ต่าง ๆ ยังคงดำเนินต่อไป ด้วยเหตุนี้ ผู้เชี่ยวชาญจึงคาดว่า แนวโน้มต่าง ๆ ทั้งที่กล่าวมาข้างต้นและที่อาจเกิดขึ้นโดยไม่คาดคิดในอนาคต จะส่งผลให้องค์กรต่าง ๆ ต้องเพิ่มงบประมาณเพื่อรับมือกับอุปสรรคและความท้าทายที่อาจเกิดขึ้นกับห่วงโซ่อุปทาน โดยองค์กรจำนวนมากได้ลงทุนกับการสร้างความสามารถในการปรับตัว (adaptability) หลายรายทำการประเมินหรือปรับเปลี่ยนกลยุทธ์ด้านห่วงโซ่อุปทานอยู่เสมอ และมีการเพิ่มงบประมาณสำหรับเครื่องมือ เทคโนโลยี และนวัตกรรมใหม่ ๆ ที่จะรับรองว่า ห่วงโซ่อุปทานจะสามารถตอบสนองความต้องการของธุรกิจต่อไปได้ในสภาวะแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว เนื่องจากการสร้างวัฒนธรรมของการเตรียมพร้อมรับมือ (culture of preparedness) ได้กลายมาเป็นสิ่งสำคัญที่จะทำให้องค์กรอยู่ได้ในระยะยาว

อ้างอิง

https://at-once.info/th/blog/digital-supply-chain–digital-supply-chain

https://www.linkedin.com/pulse/what-supply-chain-management-its-importance-dhruman-gohil/

https://www.meritalk.com/articles/ biden-issues-executive-order-to-bolster-supply-chain-resilience/

https://www.reuters.com/world/us/biden-issuing-executive-order-supply-chain-resiliency-efforts-2024-06-14/

https://www.scmr.com/article/preparing_for_2024_supply_chain_challenges_and_priorities

สหรัฐฯ มีประชากรมากถึงสามร้อยกว่าล้านคนถือเป็นตลาดใหญ่ที่มีกำลังในการซื้อสูง และยังมีตลาดเฉพาะกลุ่ม (niche markets) อยู่เป็นจำนวนมาก ตามความหลากหลายของเพศ อายุ ชาติพันธุ์ วัฒนธรรม ศาสนา สถานภาพทางเศรษฐกิจ ภูมิประเทศ ภูมิอากาศ และระดับการศึกษาของประชากร เป็นต้น ซึ่งทำให้สหรัฐฯ เป็นประเทศที่มีการนำเข้าสินค้าเกือบทุกประเภท และเป็นโอกาสของประเทศคู่ค้าอย่างแท้จริง

ปัจจุบันสหรัฐฯ เป็นคู่ค้ารายใหญ่อันดับสองของไทยรองจากจีน และเป็นตลาดส่งออกที่ใหญ่ที่สุดของไทย ในช่วงปี 2566 ที่ผ่านมา ไทยส่งออกสินค้าไปยังสหรัฐฯ มูลค่า 56,370 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หดตัวลงเล็กน้อยอยู่ที่ 3.8% เมื่อเทียบกับปี 2565 และคิดเป็นสัดส่วน 1.83% ของการนำเข้าทั้งหมดของสหรัฐฯ

ส่วนในปี 2567 ตั้งแต่เดือนมกราคม-มีนาคม ไทยและสหรัฐฯ มีมูลค่าการค้าสินค้ารวม 18,870 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขยายตัว 6.58% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปี 2566 และสหรัฐฯ นำเข้าจากไทยเป็นมูลค่า 14,230 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขยายตัว 4.38% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันในปี 2566 โดยมีสินค้าที่สหรัฐฯ นำเข้า 5 อันดับแรก ได้แก่ โทรศัพท์และอุปกรณ์ เครื่องประมวลผลและข้อมูล ไดโอด ยางนอกชนิดอัดลม และหม้อแปลงไฟฟ้า

สินค้าสำคัญ

1.) ยานยนต์และชิ้นส่วนรถยนต์

ชิ้นส่วนยานยนต์เป็นสินค้าส่งออกที่สำคัญของไทยและสร้างรายได้เข้าประเทศเฉลี่ยปีละ 4-5 แสนล้านบาท เนื่องจากไทยมีความพร้อมด้านห่วงโซ่อุปทาน และมีความได้เปรียบด้านทำเลที่ตั้ง ทำให้มีความสามารถในการแข่งขันสูง ในปี 2565 ไทยส่งออกชิ้นส่วนยานยนต์เป็นอันดับที่ 13 ของโลก ซึ่งสินค้าที่สำคัญ ได้แก่ ส่วนประกอบรถยนต์ มีสัดส่วนประมาณ 67% รองลงมาคือเครื่องยนต์จุดระเบิดด้วยแรงอัด (Compression Ignition Engine) ส่วนประกอบเครื่องยนต์ (Engine components) และเครื่องยนต์จุดระเบิดด้วยประกายไฟ (Spark ignition engine) เป็นต้น

ระหว่างเดือนมกราคม-สิงหาคม 2566 ไทยมีมูลค่าส่งออกชิ้นส่วนยานยนต์ไปสหรัฐฯ ทั้งสิ้นประมาณ 714 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ถือเป็นผู้ส่งออกรายใหญ่อันดับที่ 9 ในตลาด และในช่วงต้นปี 2567 (มกราคม-กุมภาพันธ์) เป็นสินค้าลงทุนสำคัญ 10 อันดับแรกที่มีการขยายตัวในตลาดสหรัฐฯ ซึ่งการนำเข้าชิ้นส่วนยานยนต์เป็นจำนวนมากจากไทยนั้น สะท้อนถึงความต้องการผลิตภัณฑ์ยานยนต์ที่มีคุณภาพของตลาดสหรัฐฯ

มูลค่าการส่งชิ้นส่วนยานยนตร์ของไทยและสัดส่วนตลาดการส่งออกปี 2565 และแนวโน้มในอนาคต

Credit: Krungthai Compass

2.) เครื่องใช้ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์

สำนักส่งเสริมการค้าสินค้าเกษตรและอุตสาหกรรม กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ ระบุว่า การส่งออกสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ของไทยประจำปี 2566 มีมูลค่ารวม 46,266.51 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งคิดเป็นสัดส่วน 16.26% ของมูลค่าการส่งออกรวมทั้งประเทศ ขยายตัวเพิ่มขึ้น 2.55%

สินค้าอิเล็กทรอนิกส์ที่มีมูลค่าการส่งออกสูงสุด 5 อันดับแรก ได้แก่

• เครื่องคอมพิวเตอร์/อุปกรณ์และส่วนประกอบ ฮาร์ดดิสก์ไดรฟ์ (มูลค่าการส่งออก 17,825.44 ล้านดอลลาร์สหรัฐ)
• แผงวงจรไฟฟ้า (มูลค่าการส่งออก 9,685.61 ล้านดอลลาร์สหรัฐ)
• เครื่องโทรศัพท์ โทรสาร อุปกรณ์และส่วนประกอบ (มูลค่าการส่งออก 6,441.44 ล้านดอลลาร์สหรัฐ)
• อุปกรณ์กึ่งตัวนำ ทรานซิสเตอร์ และไดโอด (มูลค่าการส่งออก 5,239.11 ล้านดอลลาร์สหรัฐ)
• หม้อแปลงไฟฟ้าและส่วนประกอบ (มูลค่าการส่งออก 4,423.02 ล้านดอลลาร์สหรัฐ)

สหรัฐฯ ถือเป็นตลาดส่งออกอันดับหนึ่งของไทยในสินค้ากลุ่มอิเล็กทรอนิกส์และเครื่องใช้ไฟฟ้า โดยมีมูลค่าสูงถึง 17,386.28 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขยายตัวเพิ่มขึ้น 11.79% ในช่วงปี 2566 และมีวงจรรวม ชิ้นส่วนคอมพิวเตอร์ และเครื่องปรับอากาศ อยู่ในกลุ่มสินค้าส่งออกอันดับต้น ๆ

3.) ยางและผลิตภัณฑ์ยาง

ไทยถือว่าเป็นผู้ผลิตยางรายใหญ่ที่สุดของโลก และส่งออกยาง ชิ้นส่วนยางอุตสาหกรรม และผลิตภัณฑ์ยางจำนวนมากไปยังสหรัฐฯ โดยเฉพาะถุงมือยาง นอกจากนี้ ยางนอกชนิดอัดลมและยางธรรมชาติเป็นสินค้าศักยภาพสำคัญของไทยที่การส่งออกไปสหรัฐฯ มีการขยายตัวในช่วงต้นปี 2567

กรมการค้าต่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ระบุว่า ถุงมือยางเป็นสินค้าที่ไทยใช้สิทธิ GSP หรือ การใช้สิทธิประโยชน์ทางการค้าสำหรับการส่งออกภายใต้ระบบสิทธิพิเศษทางภาษีศุลกากรเป็นการทั่วไป เพื่อส่งออกไปยังสหรัฐฯ ในอันดับต้นมาโดยตลอด เมื่อเดือนมกราคม-กุมภาพันธ์ 2567 ถุงมือยางได้ขยับขึ้นมาเป็นสินค้าส่งออกอันดับหนึ่งภายใต้ GSP มีมูลค่าการส่งออก 22.61 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้นจากช่วงเดียวกันของปี 2566 ถึง 30%

นอกจากนี้ สินค้าจากยางอื่น ๆ เช่น ยางล้อและท่อยาง ก็เป็นผลิตภัณฑ์ที่ไทยส่งออกไปยังตลาดสหรัฐฯ เป็นจำนวนมาก ซึ่งเมื่อเทียบสัดส่วนและมูลค่าการส่งออกในเดือนมกราคม 2567 แล้ว ผลิตภัณฑ์ยางล้อมีสัดส่วนส่งออกมากที่สุดร้อยละ 70.72 มูลค่า 611.81 ล้านดอลลาร์สหรัฐ รองมาคือถุงมือยาง 12.76% และท่อยางมีสัดส่วน 3.10%

4.) สินค้าเกษตร

การส่งออกสินค้าเกษตรจากไทยไปยังสหรัฐฯ ในเดือนมีนาคม 2567 คิดเป็นมูลค่า 339.40 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้นจากเดือนกุมภาพันธ์ 18.53% ส่งผลให้ส่วนแบ่งตลาดสินค้าเกษตรของไทยในสหรัฐฯ เพิ่มขึ้นอยู่ที่ 1.94% และข้าวเป็นสินค้าศักยภาพสำคัญลำดับต้นของไทยที่การส่งออกไปสหรัฐฯ มีการขยายตัวในปี 2566 จนถึงต้นปี 2567

สินค้าเกษตร 5 อันดับแรกที่สหรัฐฯ นำเข้าจากไทยสูงสุดในเดือนมีนาคม 2567

ข้าว คิดเป็นมูลค่า 73.71 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้นจากเดือนกุมภาพันธ์ 50.06% และเพิ่มขึ้น 39.15% เมื่อเปรียบ เทียบกับเดือนมีนาคม 2566 โดยมูลค่าการนำเข้าข้าวหอมมะลิ (ข้าวขาวและข้าวกล้อง) เพิ่มขึ้นจากเดือนกุมภาพันธ์ 43.99% มีปริมาณการนำเข้าทั้งหมด 54,052 ตัน คิดเป็นมูลค่า 50.31 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งคิดเป็นสัดส่วน 68.25% ของมูลค่าการนำเข้าข้าวจากไทยทั้งหมด

อาหารสุนัขและแมว คิดเป็นมูลค่า 58.91 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้นจากเดือนกุมภาพันธ์ 7.36% และเพิ่มขึ้น 18.48% จากเดือนมีนาคม 2566

ทูน่าและผลิตภัณฑ์ทูน่า คิดเป็นมูลค่า 43.07 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้นจากเดือนกุมภาพันธ์ 30.71% และเพิ่มขึ้น 0.63% จากเดือนมีนาคม 2566

ผลิตภัณฑ์ยางธรรมชาติ คิดเป็นมูลค่า 31.91 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ลดลงจากเดือนกุมภาพันธ์ 18.60% และลดลง 0.31% จากเดือนมีนาคม 2566

กุ้งและผลิตภัณฑ์กุ้ง คิดเป็นมูลค่า 16.06 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้นจากเดือนกุมภาพันธ์ 9.70% แต่ลดลงคิดเป็น 31.10% จากเดือนมีนาคม 2566

นอกจากนี้ สินค้าเกษตรสำคัญอื่น ๆ ที่มีมูลค่าการนำเข้าเพิ่มขึ้น ได้แก่ มะพร้าวและผลิตภัณฑ์มะพร้าว สัปปะรดกระป๋อง ทุเรียนสด และกล้วยไม้

ตารางแสดงปริมาณและมูลค่าการค้าสินค้าเกษตรและอาหารที่สำคัญระหว่างไทยและสหรัฐฯ

Credit: ฝ่ายเกษตร ประจำสถานกงสุลใหญ่ ณ นครลอสแอนเจลิส

5.) สิ่งทอและเครื่องนุ่งห่ม

ภาคสิ่งทอและเครื่องนุ่งห่มของไทยมีบทบาทสำคัญในการส่งออกไปยังสหรัฐฯ อย่างไรก็ดี การส่งออกผลิตภัณฑ์เส้นใยประดิษฐ์ของไทยซึ่งมีสหรัฐฯ เป็นตลาดหลัก ในไตรมาสแรกจากเดือนมกราคม- มีนาคม 2567 ลดลง 7.5% แต่เมื่อเทียบการส่งออกในเดือนมีนาคม 2567 กับเดือนกุมภาพันธ์ มีอัตราเพิ่มขึ้น 25.3%

การส่งออกผลิตภัณฑ์เส้นใยประดิษฐ์ของไทยไปยังสหรัฐฯ

Credit: www.thaitextile.org

นอกจากนี้ การส่งออกผลิตภัณฑ์เครื่องนุ่งห่มไปยังสหรัฐฯ ในไตรมาสแรกของปี 2567 นี้ พบว่าลดลง 1.5% และในเดือนมีนาคม 2567 ลดลง 5.2%

การส่งออกผลิตภัณฑ์เครื่องนุ่งห่มไปยังสหรัฐฯ 

Credit: www.thaitextile.org

สำหรับแนวโน้มการส่งออกของไทยในปี 2567 กระทรวงพาณิชย์คาดการณ์ว่า ภาพรวมมูลค่าการส่งออกของไทยในปีนี้จะขยายตัวได้จากอุปสงค์ภาคการผลิตที่กลับมาสู่ระดับปกติ ทำให้ปริมาณการค้าโลกกลับมาขยายตัว และกระแสความมั่นคงทางอาหารที่ยังช่วยให้สินค้าเกษตรของไทยยังคงเติบโตได้ดี อย่างไรก็ดี ปัจจัยสำคัญของการส่งออกสินค้าไปยังสหรัฐฯ คือ ความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจ ที่ยังค่อนข้างผันผวนในช่วงต้นปี 2567 นี้ ประกอบกับการเลือกตั้งประธานาธิบดีในช่วงปลายปี ซึ่งเป็นที่น่าจับตามองต่อไปว่าเศรษฐกิจของสหรัฐฯ และการเคลื่อนไหวของผู้บริโภคชาวอเมริกันจะเป็นไปในทิศทางใดในช่วงครึ่งปีหลังไปจนถึงการเลือกตั้งประธานาธิบดีเสร็จสิ้น

อ้างอิง

https://www.commercethaiusa.org/oca/u-s-thai-trade-report-for-may-2024-infographic-pdf-with-jan-mar-data/

https://www.commercethaiusa.org/oca/wp-content/uploads/2024/04/InvPotApr24.pdf

https://www.commercethaiusa.org/oca/wp-content/uploads/2024/02/InvPotFeb24.pdf

https://www.ditp.go.th/post/167728

https://www.ditp.go.th/post/155486#:~:text=%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%B4%E0%B9%89%E0%B8%99%E0%B8%AA%E0%B9%88%E0%B8%A7%E0%B8%99%E0%B8%A3%E0%B8%96%E0%B8%A2%E0%B8%99%E0%B8%95%E0%B9%8C%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B9%87%E0%B8%99,%E0%B8%AD%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%94%E0%B8%B1%E0%B8%9A%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88%209%20%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B8%95%E0%B8%A5%E0%B8%B2%E0%B8%94

https://krungthai.com/Download/economyresources/EconomyResourcesDownload_1918Research_Note_Auto_Part_20_03_66.pdf

https://rubber.oie.go.th/box/Article/65710/%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%87%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%AA%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B0%E0%B8%AD%E0%B8%B8%E0%B8%95%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%AB%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%A1%20%E0%B9%80%E0%B8%94%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%99%E0%B8%A1%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B8%A1%202567.pdf

https://www.salika.co/2024/04/29/smart-electronic-trend-in-thailand-updated/

https://www.scbeic.com/th/detail/file/product/9434/gtoh0wvqwj/Flash-export-Jan-24-20240223.pdf

https://www.thaiagrila.com/_files/ugd/a02876_f100b5bf8b9e4b849f844130d3bc89f7.pdf?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR227oXBv-WuQyKJNhS7zSC1z6g9obXEahf6wcl6XR89L_JX1iZhbHCuGHI_aem_AXWrUDX92FMZhNMIV1-5ol236nbMHKSZsBP-m07-lG_13Fb6EFvct3ideS3H-0NHQN473d60Qxj_XvaAExDQLCP9

https://www.thaitextile.org/th/insign/detail.4045.1.0.html

https://transmodal.net/us-thailand-trade-in-2023-analyzing-the-surge-in-imports/

https://uploads.tpso.go.th/TPSO%20-%20Thailand%20International%20Trade%20Yearbook%202023.pdf

https://www.wearecp.com/trade-focus-2024-05-29/

การใช้รถยนต์ไฟฟ้าหรือ Electric Vehicle (EV) เป็นทางเลือกในการลดมลพิษ รักษาสิ่งแวดล้อมและรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ได้รับความนิยมลำดับต้นๆ จากทั่วโลกอย่างต่อเนื่อง โดยคาดว่า ในปี 2567 ก็จะยิ่งมีการพัฒนาเทคโนโลยีในด้านนี้มากขึ้นไปอีก เช่น แบตเตอรี่ประสิทธิภาพสูงที่ทำให้ชาร์จได้เร็วขึ้น และรถวิ่งได้ไกลมากขึ้น EV จึงถือเป็นนวัตกรรมแห่งอนาคตที่จะยิ่งได้รับความนิยมต่อไปเรื่อยๆ จนเป็นกระแสหลัก และการแข่งขันทางธุรกิจก็ยิ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

การเป็นเจ้าของ EV ในปัจจุบันมีค่าใช้จ่ายไม่สูงมากเท่าในอดีต โดยในปีนี้ราคา EV ในสหรัฐฯ ลดลงกว่าร้อยละ 20 จากปี 2566 และปัจจุบันมี EV ในสหรัฐฯ มากกว่า 4,500,000 คันบนท้องถนน ซึ่งเป็นผลมาจากการที่รัฐบาลสหรัฐฯ มีนโยบายสนับสนุนการใช้ EV อย่างเต็มที่ โดยได้ประกาศแผนงานเพื่อลดต้นทุน EV สำหรับชาวอเมริกัน และการสร้างเครือข่ายสถานีชาร์จ EV ที่สะดวกและมีประสิทธิภาพ ตั้งแต่ประธานาธิบดีไบเดนเข้ารับตำแหน่ง ยอดขาย EV ในสหรัฐฯ เพิ่มขึ้นกว่า 4 เท่า และจำนวนเครื่องชาร์จสาธารณะเพิ่มขึ้นกว่าร้อยละ 70 หรือประมาณ 170,000 แห่งทั่วประเทศ ซึ่งถือว่ารัฐบาลสหรัฐฯ on track ที่จะบรรลุเป้าหมายการติดตั้งเครื่องชาร์จรถยนต์ไฟฟ้า 500,000 จุดภายในปี 2569

รถยนต์ไฟฟ้าราคาจับต้องได้

EV ในปัจจุบันมีราคาโดยเฉลี่ยถูกกว่าปีที่แล้วถึงร้อยละ 20 และกฎหมาย Inflation Reduction Act ได้ให้สิทธิประโยชน์เครดิตภาษีจากการซื้อ EV ทั้งรถยนต์ใหม่และใช้แล้ว โดยตั้งแต่วันที่ 1 มกราคมที่ผ่านมา ผู้ซื้อชาวอเมริกันสามารถรับส่วนลดสูงสุดถึง 7,500 ดอลลาร์สหรัฐจากราคา EV มือหนึ่งที่เข้าข่ายได้รับสิทธิ “30D New Clean Vehicle Tax Credit” และ 4,000 ดอลลาร์สหรัฐจากราคา EV ใช้แล้วที่เข้าข่ายได้รับสิทธิ “25E Used Clean Vehicle Credit” ซึ่งปัจจุบันได้มีตัวแทนจำหน่าย EV มากกว่า 9,500 รายทั่วสหรัฐฯ ลงทะเบียนกับ IRS Energy Credits Online แล้ว และส่วนใหญ่ได้ลงทะเบียนเพื่อให้เครดิตภาษีนี้ ณ จุดขายด้วย

ลดต้นทุนการชาร์จ EV สำหรับผู้บริโภค

กฎหมาย Inflation Reduction Act ได้ให้สิทธิประโยชน์จากเครดิตภาษีสำหรับการชาร์จ EV ที่เรียกว่า “30C EV Charging Tax Credit” ซึ่งล่าสุดกระทรวงการคลังและกระทรวงพลังงานสหรัฐฯ ได้กำหนดพื้นที่ต่าง ๆ (census tracts)  ที่จะได้สิทธิประโยชน์นี้ ครอบคลุมประชากรกว่า 2 ใน 3 ของประเทศ โดยเครดิตภาษีชนิดนี้ช่วยลดค่าใช้จ่ายกว่าร้อยละ 30 สำหรับชุมชนผู้มีรายได้น้อยและพื้นที่นอกเมือง ทำให้การติดตั้งที่ชาร์จ EV มีราคาย่อมเยา และช่วยเพิ่มการเข้าถึงการชาร์จ EV ทั่วประเทศในที่สุด

เพิ่มการเข้าถึงและประสิทธิภาพการชาร์จ EV

เมื่อเดือนมกราคมที่ผ่านมา รัฐบาลสหรัฐฯ ประกาศให้เงินทุนช่วยเหลือ (grants) มูลค่า 623 ล้านดอลลาร์สหรัฐแก่รัฐต่าง ๆ และรัฐบาลท้องถิ่น เพื่อช่วยอุดช่องว่างเครือข่ายสถานีชาร์จ EV ทั่วประเทศ โดยเฉพาะการสร้างสถานีชาร์จ EV และเชื้อเพลิงไฮโดรเจนในทำเลที่สะดวก เช่น โรงเรียน สวนสาธารณะ ห้องสมุด และที่อยู่อาศัยแบบหลายครอบครัว (multi-family housing) ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งสำหรับผู้ที่ไม่สามารถติดตั้งจุดชาร์จที่บ้านได้ และได้ประกาศการลงทุนเพิ่มเติมอีก 325 ล้านดอลลาร์สหรัฐเพื่อซ่อมแซมและเปลี่ยนเครื่องชาร์จที่ใช้งานไม่ได้ทั่วประเทศหลายพันจุด รวมทั้งการพัฒนาศักยภาพบุคลากรที่เกี่ยวข้องกับการกระจายและบำรุงรักษาสถานีชาร์จ EV

การประกาศให้เงินช่วยเหลือและให้งบประมาณเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของ National Electric Vehicle Infrastructure program (NEVIP)  ซึ่งรัฐบาลสหรัฐฯ ยังได้จัดสรรงบประมาณเกือบ 2.4 พันล้านดอลลาร์ เพื่อสร้างสถานีชาร์จ EV ทั่วประเทศ (federally funded EV charging stations) ซึ่งรัฐโอไฮโอ นิวยอร์ก และเพนซิลเวเนีย ได้ซื้อเครื่องชาร์จ EV ที่ได้รับทุนสนับสนุนจาก NEVI มาใช้แล้วตั้งแต่ช่วงต้นปี และรัฐเมนและเวอร์มอนต์อยู่ระหว่างดำเนินการ ซึ่งรัฐที่เข้าร่วมโครงการนี้ต้องเปิดสถานีชาร์จอย่างน้อย 5 ปี และใช้งานได้เกือบตลอดเวลา (อย่างน้อยร้อยละ 97)

เสริมสร้างรากฐานอุตสาหกรรม

Joint Office of Energy and Transportation สหรัฐฯ ประกาศให้งบประมาณกว่า 46 ล้านดอลลาร์ผ่านโครงการ Ride and Drive Electric เพื่อเสริมสร้างรากฐานอุตสาหกรรมการชาร์จ EV โดยเฉพาะการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ เพื่อให้สามารถสร้างเครือข่ายสถานีชาร์จ EV ที่สะดวกสบาย ราคาย่อมเยา และเชื่อถือได้ อย่างทั่วถึง เท่าเทียมและต่อเนื่อง ตัวอย่างการดำเนินงานขององค์กรที่ได้รับงบประมาณสนับสนุน เช่น Oregon Tradeswomen, Inc. ดำเนินงานด้านการจัดหา และเตรียมความพร้อมบุคลากรในด้านงานไฟฟ้า ซึ่งรวมถึงชนกลุ่มน้อยและสตรี รวมทั้งฝึกอบรมช่างไฟฟ้า IBEW Local 48 ร่วมกับ Electric Vehicle Infrastructure Training Program (EVITP) และResearch Foundation for SUNY แห่งมหาวิทยาลัยบัฟฟาโล ยังได้รับงบประมาณสำหรับพัฒนาแผนความยืดหยุ่น (resiliency plan) สำหรับการใช้พลังงานไฟฟ้าในระบบขนส่งมวลชนของรัฐนิวเจอร์ซีย์ เป็นต้น

สนับสนุนการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยี EV

เพื่อสนับสนุนโครงสร้างพื้นฐานอุตสาหกรรม EV รัฐบาลสหรัฐฯ ยังส่งเสริมการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยี โดยกระทรวงพลังงานได้ประกาศให้ทุนกว่า 163 ล้านดอลลาร์สำหรับโครงการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีสำหรับยานยนต์และการขับเคลื่อนที่ไร้มลพิษ และการวิจัยและพัฒนาแบตเตอรี่ขั้นสูง ซึ่งรวมถึงเทคโนโลยีที่จะช่วยลดต้นทุน เช่น การพัฒนาแบตเตอรี่ที่ใช้วัสดุต้นทุนต่ำ รวมทั้งให้ความสำคัญกับการให้ข้อมูลผู้บริโภคเกี่ยวกับ EV และการชาร์จ EV ด้วย

จับมือกับภาคธุรกิจ

การลงทุนของภาครัฐในเทคโนโลยี EV ที่ผ่านมาได้ช่วยกระตุ้นการลงทุนของบริษัทเอกชน โดยปัจจุบันมีการลงทุนของภาครัฐในเครือข่ายสถานีชาร์จ EV มากกว่า 25,000 ล้านดอลลาร์ และจากภาคเอกชนกว่า 10,000 ล้านดอลลาร์ มีการประกาศว่าจะเปิดหรือเปิดโรงงานผลิตเครื่องชาร์จ EV ในสหรัฐฯ แล้วอย่างน้อย 40 แห่ง มีกำลังการผลิตเครื่องชาร์จมากกว่า 1,000,000 เครื่องในแต่ละปี ซึ่งรวมถึงเครื่องชาร์จแบบเร็ว (fast chargers) กว่า 60,000 เครื่อง

นอกจากนี้ ปัจจุบันมีบริษัทเอกชนมากกว่า 30 แห่งที่ได้ประกาศความมุ่งมั่นที่จะร่วมมือในการขยายการชาร์จ EV ไปทั่วประเทศ ตั้งแต่บริษัทผู้ผลิตยานยนต์ เช่น Tesla, BMW, General Motors, Honda, Hyundai, Kia, Mercedes-Benz Group และ Stellantis ผู้ผลิตเครื่องชาร์จ เช่น BlackRock Alternatives, EdgeEnergy และ LG Electronics ผู้ติดตั้งเครื่องชาร์จ เช่น EVgo, Francis Energy และ bp pulse และเครือข่ายโรงแรมและร้านค้าปลีก เช่น Marriott, Hilton และ Walmart เป็นต้น

อ้างอิง

https://www.irs.gov/credits-deductions/credits-for-new-clean-vehicles-purchased-in-2023-or-after

https://www.irs.gov/credits-deductions/used-clean-vehicle-credit#:~:text=You%20may%20qualify%20for%20a,Not%20be%20the%20original%20owner

https://www.pbs.org/newshour/politics/biden-administration-awards-623-million-in-grants-to-build-out-electric-vehicle-charging-network

https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2024/01/19/fact-sheet-biden-harris-administration-announces-new-actions-to-cut-electric-vehicle-costs-for-americans-and-continue-building-out-a-convenient-reliable-made-in-america-ev-charging-network/

https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2024/01/Private-Sector-EV-Charging-Announcements.pdf

https://www.reuters.com/business/autos-transportation/us-announces-325-mln-repair-ev-chargers-cut-battery-costs-2024-01-19/