เมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม 2564 นาย Jerome Powell ประธานธนาคารกลางสหรัฐฯ (Federal Reserve) ได้แถลงการณ์ถึงภาพรวมเศรษฐกิจและนโยบายด้านการเงินของสหรัฐฯ สรุปสาระสำคัญ ดังนี้

          ภาคเศรษฐกิจที่ได้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 เริ่มปรับตัวดีขึ้น แต่ยังไม่ฟื้นตัวเต็มที่ โดยล่าสุดกระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ เผยตัวเลข GDP ในไตรมาสที่ 2 ว่าขยายตัวในอัตราร้อยละ 6.5 ซึ่งเป็นอัตราการขยายตัวสูงที่สุดอันดับที่ 2 นับตั้งแต่ปี 2546 รองจาก ไตรมาสที่ 3 ปี 2563

          การใช้จ่ายภาคครัวเรือนปรับตัวสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว หลังการกลับมาเปิดทำการของภาคเศรษฐกิจและนโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจจากภาครัฐ โดยภาคอสังหาริมทรัพย์ยังคงความแข็งแกร่ง ในขณะที่การลงทุนของภาคธุรกิจยังคงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทั้งนี้ บางอุตสาหกรรมยังคงประสบปัญหาข้อขัดข้องในระยะสั้นของอุปสงค์ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง อุตสาหกรรมยานยนต์ที่กำลังประสบปัญหาด้านการผลิต เนื่องจากสภาวะการขาดแคลน semiconductors ทั่วโลก

          ตลาดแรงงาน มีสภาวะที่ดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง อุปทานในตลาดแรงงานอยู่ในระดับสูง ดังเห็นได้จากตัวเลขการจ้างงานที่เพิ่มขึ้นเดือนมิถุนายน 850,000 ตำแหน่ง โดยเฉพาะในภาคสันทนาการและภาคการบริการ อย่างไรก็ดีอัตราการว่างงานล่าสุด (มิถุนายน 2564) ร้อยละ 5.9 ยังคงห่างไกลจากเป้า ซึ่งแสดงให้เห็นถึงปัญหาการขาดแคลนแรงงาน โดยมีสาเหตุหลักมาจากความกังวลต่อการได้รับเชื้อโควิด-19 ความจำเป็นในการเลี้ยงดูบุตร และการได้รับเงินสวัสดิการเพื่อช่วยเหลือผู้ว่างงาน ทั้งนี้ คาดว่า สถานการณ์ดังกล่าวจะเริ่มคลี่คลายลง ส่งผลให้กลุ่มลูกจ้างกลับเข้าสู่ตลาดแรงงานในอีกไม่กี่เดือนข้างหน้า

          อัตราเงินเฟ้อ อยู่ในระดับสูงและจะยังคงอยู่ในระดับสูงต่อไปอีกระยะหนึ่ง โดยราคาสินค้าหลายประเภทปรับตัวเพิ่มสูงขึ้น เนื่องจากปัญหาคอขวดในห่วงโซ่อุปทานจากข้อจำกัดด้านการผลิต ซึ่งส่งผลกระทบในวงกว้างกว่าที่ได้คาดการณ์ไว้ ทั้งนี้ หากปัญหาดังกล่าวได้รับการแก้ไขแล้ว คาดว่าอัตราเงินเฟ้อจะสามารถปรับตัวลดลงสู่เป้าหมายระยะยาวที่ร้อยละ 2 โดยขึ้นอยู่กับระยะเวลาในการเปิดเศรษฐกิจ

          สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ยังคงก่อให้เกิดสภาวะเสี่ยงต่อภาคเศรษฐกิจ เนื่องจากอัตราการฉีดวัคซีนที่ลดลง และไวรัสกลายพันธุ์สายพันธุ์เดลตาที่เริ่มจะแพร่ระบาดอย่างรวดเร็วในบางพื้นที่

          ธนาคารกลางสหรัฐฯ ยังคงมุ่งเน้นการเพิ่มการจ้างงานสูงสุดและการรักษาเสถียรภาพทางด้านราคา โดยได้กำหนดอัตราเงินเฟ้อเป้าหมายในระยะยาวไว้ที่ร้อยละ 2 และจะยังคงใช้มาตรการ นโยบายด้านการเงินที่ผ่อนคลายต่อไปจนกว่าจะบรรลุเป้าหมายดังกล่าว

           ข้อมูลเพิ่มเติม

           หลายฝ่ายยังคงห่วงกังวลกับอัตราเงินเฟ้อของสหรัฐฯ ที่เมื่อเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา อัตราเงินเฟ้อได้ปรับตัวเพิ่มขึ้นในอัตราร้อยละ 5.4 ในรอบ 12 เดือน ซึ่งเป็นอัตราการเพิ่มสูงสุดนับตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2551 (ก่อนเกิดวิกฤติ ศก.) แต่อย่างไรก็ดี นาย Powell ได้กล่าวระหว่างการตอบข้อซักถามต่อ Select Subcommittee on the Coronavirus Crisis เมื่อเดือนมิถุนายนว่า “We will not raise interest rates pre-emptively because we fear the possible onset of inflation. We will wait for evidence of actual inflation or other imbalances,” โดยธนาคารกลางสหรัฐฯ มีแผนที่จะขึ้นอัตราดอกเบี้ยมาอยู่ที่ร้อยละ 0.6 ในช่วงปลายปี 2566

           นอกจากนี้ หลายฝ่ายยังมีความกังวลว่า หากสภา congress สามารถผ่านร่างกฎหมายโครงสร้างพื้นฐานมูลค่า 1 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐได้สำเร็จ ก็จะส่งผลให้เกิดการอัดฉีดเงินเข้าระบบเศรษฐกิจอีกจำนวนมาก จนอาจส่งผลให้เกิดภาวะ overheating และส่งผลให้สถานการณ์เงินเฟ้อทวีความรุนแรงขึ้นอีก ในขณะที่บางส่วนเห็นต่างว่า กฎหมายดังกล่าวส่งเสริมการลงทุนในระยะยาว พร้อมทั้งเป็นการเพิ่มอุปทานในระบบเศรษฐกิจ ซึ่งจะส่งผลให้สถานการณ์เงินเฟ้อปรับตัวไปในทางที่ดีขึ้น ดังนั้น จึงยังคงต้องต้องจับตาดูทิศทางภาพรวมเศรษฐกิจ และท่าทีของธนาคารกลางสหรัฐฯ ในเรื่องการคงอัตราดอกเบี้ยและนโยบายด้านการเงินอื่น ๆ ต่อไป

.

.

ข้อมูลอ้างอิงจาก

• https://www.federalreserve.gov/mediacenter/files/FOMCpresconf20210728.pdf

• https://www.bea.gov/data/gdp/gross-domestic-product

• https://www.reuters.com/business/us-lawmakers-likely-press-powell-feds-hawkish-turn-2021-06-22/

• https://www.wsj.com/articles/federal-reserve-meeting-interest-rates-bond-purchases-june-2021-11623777582

การฟื้นตัวทางเศรษฐกิจของสหรัฐฯ หลังวิกฤติการแพร่ระบาดของโควิด-19 ไม่เหมือนครั้งใด ๆ ในประวัติศาสตร์ โดยครั้งนี้ ผู้บริโภคมีเงินออมเพิ่มขึ้นจากปกติ ธุรกิจต่างเร่งรีบที่จะเริ่มการจ้างงานอีกครั้ง รวมถึงรัฐบาลออกนโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจมากมายเพื่อสนับสนุนการฟื้นฟูทางเศรษฐกิจ ซึ่งต่างจากภาวะถดถอยทางเศรษฐกิจครั้งล่าสุดเมื่อช่วงปี 2550-2552

กลุ่มธุรกิจใหม่กำลังเติบโตอย่างรวดเร็วเป็นประวัติการณ์ ภาระการชำระหนี้ในครัวเรือนของสหรัฐฯ อยู่เกือบระดับต่ำสุดนับตั้งแต่ปี 2523 ค่าเฉลี่ยอุตสาหกรรมดาวโจนส์ปรับตัวเพิ่มขึ้นเกือบ 18% จากระดับสูงสุดก่อนเกิดโรคระบาดในเดือน ก.พ. 2563 และราคาบ้านทั่วประเทศเพิ่มสูงขึ้นเกือบ 14% เทียบกับช่วงก่อนการเกิดโรคระบาดเช่นเดียวกัน

ในขณะเดียวกัน การฟื้นตัวทางเศรษฐกิจอย่างรวดเร็วได้ก่อให้เกิดปัญหาการขาดแคลนสินค้า วัตถุดิบ และแรงงาน ที่ปกติมักจะเกิดขึ้นในช่วงท้ายของการขยายตัว กลุ่มนักเศรษฐศาสตร์และธนาคารกลางสหรัฐคาดการณ์ว่า อัตราเงินเฟ้อจะพุ่งสูงขึ้นชั่วคราว แต่ยังมีอีกหลายฝ่ายกังวลว่า อัตราเงินเฟ้อที่เพิ่มขึ้นอาจจะยังคงอยู่อย่างต่อเนื่อง แม้ว่าธุรกิจจะเปิดทำการเป็นปกติอีกครั้ง

มาตรการและข้อจำกัดต่าง ๆ ในช่วงการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 ส่งผลให้เศรษฐกิจสหรัฐฯ เข้าสู่ภาวะถดถอยอย่างรวดเร็วในฤดูใบไม้ผลิปีที่แล้ว นักเศรษฐศาสตร์และผู้กำหนดนโยบายกังวลว่า จะต้องใช้เวลาหลายปีกว่าคนงานและภาคธุรกิจจะฟื้นตัว แต่ตอนนี้พวกเขาคาดว่า เศรษฐกิจจะสามารถปรับตัวได้ดีขึ้นเกินระดับก่อนเกิดโรคระบาดในไตรมาสนี้ โดยภายในสิ้นปีนี้ GDP น่าจะปรับตัวไปถึงยังจุดเป้าหมายที่คาดการณ์ไว้หากไม่เคยเกิดการระบาดใหญ่อีกระลอก

การฟื้นตัวจากภาวะถดถอยทางเศรษฐกิจระหว่างปี 2533-2534 ปี 2544 และระหว่างปี 2550-2552 ก่อให้เกิด การว่างงาน ซึ่งทำให้อัตราการว่างงานอยู่ในระดับสูงเป็นเวลาหลายปี แต่ในครั้งนี้ ตลาดแรงงานดูตึงตัวมากขึ้น ดัชนีค่าจ้างแรงงานในไตรมาสแรกเพิ่มขึ้น 0.9% จากไตรมาสก่อนหน้า ซึ่งเป็นการเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วที่สุดนับตั้งแต่ปี 2550 แม้ว่าอัตราการว่างงานจะอยู่ที่ 6.1% สูงกว่าช่วงก่อนการระบาดใหญ่ก็ตาม

นักเศรษฐศาสตร์ชี้ให้เห็นถึงสี่สัญญานสำคัญที่แสดงให้เห็นว่า การฟื้นตัวทางเศรษฐกิจในครั้งนี้ แตกต่างจากครั้งก่อน ได้แก่

ความแตกต่างระหว่างภัยธรรมชาติและภัยทางการเงิน

ภาวะเศรษฐกิจถดถอยในอดีตมักเป็นผลมาจากการเพิ่มขึ้นของอัตราดอกเบี้ยหรือมูลค่าสินทรัพย์ที่ลดลง ส่งผลกระทบต่อผลผลิต รายได้ รวมถึงการจ้างงาน ซึ่งบางครั้งเป็นเวลานานกว่าหนึ่งปี

ในขณะที่ภาวะถดถอยทางเศรษฐกิจจากแพร่ระบาดของโควิด-19 ไม่ได้เกิดจากปัจจัยทางการเงิน แต่คล้ายกับการหยุดชะงักที่เกิดจากภัยธรรมชาติ ซึ่งอุปสงค์และอุปทานของสินค้าและบริการจะยังคงอยู่ตามปกติ และเมื่อภัยพิบัติผ่านพ้นไป เศรษฐกิจจะฟื้นตัวได้เร็วกว่าภาวะถดถอยทั่วไป จากการศึกษาสถิติการคืนภาษีบุคคลธรรมดาของชาวนิวออร์ลีนส์ในปี 2561 พบว่า หลังจากพายุเฮอริเคนคาทรีนาถล่มครั้งใหญ่ในช่วงแรก รายได้ของผู้ประสบภัยกลับคืนสู่สภาพเดิมภายในเวลาไม่กี่ปี และยังแซงหน้าผู้ที่ไม่ได้รับผลกระทบอีกด้วย

การได้รับวัคซีนอย่างแพร่หลายเปรียบเสมือนการควบคุมภัยธรรมชาติ ส่งผลให้ผู้บริโภคกลับมาใช้จ่ายมากขึ้น และธุรกิจต่าง ๆ กลับมาเปิดใหม่ในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา และการจ้างงานก็เพิ่มมากขึ้น

นโยบายการเงินและการคลัง

รัฐบาลเร่งกำหนดนโยบายทางการเงินการคลังเพื่อตอบสนองต่อสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-19 อย่างรวดเร็ว จึงทำให้สามารถจำกัดความเสียหายต่อระบบเศรษฐกิจและส่งเสริมให้เกิดการฟื้นตัวที่รวดเร็วขึ้น อาทิ การจ่ายเงินกระตุ้นเศรษฐกิจ การขยายผลประโยชน์การว่างงาน และโครงการ Paycheck Protection Program โดยใช้งบประมาณสูงกว่านโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจในครั้งก่อน คิดเป็นมูลค่า 5.1 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือ 4.4% ของ GDP จนถึงปี 2567 เทียบกับงบประมาณกระตุ้นเศรษฐกิจในปี 2550-2552 ซึ่งมีมูลค่าประมาณ 1.8 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐหรือ 2.4% ของ GDP ระหว่างปี 2551 ถึง 2555

ธนาคารกลางสหรัฐฯ ประกาศปรับลดอัตราดอกเบี้ย ริเริ่มการซื้อพันธบัตรขนาดใหญ่ และรักษาอัตราดอกเบี้ยให้อยู่ในระดับต่ำเกือบศูนย์จนกว่าการจ้างงานเต็มจำนวนจะกลับมา และอัตราเงินเฟ้ออยู่เหนือเป้าหมายที่ 2% โดยเจ้าหน้าที่กล่าวว่า อาจจะไม่มีการปรับอัตราดอกเบี้ยเพิ่มขึ้นจนถึงปี 2567

ผลลัพธ์คือรายได้ของครัวเรือนเพิ่มขึ้นอย่างมากจากระดับก่อนเกิดโรคระบาด โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับครอบครัวที่มีรายได้ต่ำ

ครัวเรือนและธุรกิจที่มีการฟื้นตัวดีขึ้น

“บ่อยครั้งที่ภาวะเศรษฐกิจถดถอยเกิดขึ้นเนื่องจากความไม่สมดุลบางอย่าง เรามีที่อยู่อาศัยมากเกินไป หรือมีหนี้สินมากเกินไป หรือมีเงินเฟ้อมากเกินไป” คาเรน ไดแนน ศาสตราจารย์ด้านเศรษฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดกล่าว แต่ความไม่สมดุลดังกล่าวเกิดขึ้นเพียงเล็กน้อยเมื่อเกิดการระบาดใหญ่ เนื่องจากนโยบายกระตุ้นและฟื้นฟูเศรษฐกิจได้ช่วยป้องกันความเสียหายในวงกว้าง

การออมมักจะเพิ่มขึ้นเมื่อเกิดภาวะเศรษฐกิจถดถอย เนื่องจากครัวเรือนกังวลกับการใช้จ่ายและต้องการออมเงินสด แต่ก็ไม่เคยมากขนาดนี้ ชาวอเมริกันออมเงินในอัตรา 2.8 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปีในเดือน เม.ย. ซึ่งมากกว่าก่อนเกิดวิกฤตถึง 2 เท่า ส่งผลให้พวกเขาใช้จ่ายฟุ่มเฟือยมากขึ้นเมื่อเศรษฐกิจกลับมาเปิดทำการอีกครั้ง

ปัญหาการขาดแคลน ภาวะคอขวด ความเสี่ยงจากเงินเฟ้อ

ข้อเสียอย่างหนึ่งของการฟื้นตัวอย่างรวดเร็วคืออุปสงค์ฟื้นตัวเร็วกว่าอุปทาน ทำให้เกิดภาวะ “คอขวด” และแรงกดดันด้านค่าจ้างและราคาซึ่งปกติแล้วจะเกิดขี้นในช่วงหลายปีหลังจากการฟื้นฟูเศรษฐกิจ

อัตราเงินเฟ้อมักจะปรับตัวลดลงในช่วงระหว่างภาวะถดถอยและการฟื้นตัวในช่วงต้น จากนั้นค่อย ๆ เพิ่มขึ้นแต่ในครั้งนี้ ดัชนีราคาผู้บริโภค(ไม่รวมอาหารและพลังงาน) ปรับตัวเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วที่ 0.9% ตั้งแต่เดือนมีนาคมถึง เม.ย. ซึ่งเป็นการเพิ่มขึ้นรายเดือนที่สูงที่สุดนับตั้งแต่ปี 2525

ในส่วนของการจ้างงาน นายจ้างที่ต้องการจ้างงานกำลังเผชิญปัญหาการขาดแคลนแรงงาน โดยระหว่างเดือนเมษายนของปีที่แล้วถึงมีนาคมของปีนี้ จำนวนผู้หางานต่อหนึ่งงานที่เปิดรับสมัครลดลงจาก 5 เหลือเพียง 1.2 ตำแหน่ง ซึ่งเป็นการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วเมื่อเทียบกับสภาวะเศรษฐกิจถดถอยในสองครั้งก่อน

อ้างอิงข้อมูลจาก

https://www.wsj.com/articles/the-economic-recovery-is-here-rebound-jobs-stock-market-unemployment-biden-aid-package-11622642152