“น้ำผึ้ง” ที่นอกจากจะให้ความหวานตามธรรมชาติแล้ว ยังอุดมไปด้วยวิตามินบี 6 วิตามินซี ไทอามีน และแร่ธาตุ เช่น เหล็ก แคลเซียม ทองแดง และเหล็ก โดยประเทศไทยนั้น สามารถผลิตน้ำผึ้งได้ปีละ 10,110 ตัน ซึ่งปัจจุบันถือเป็นผู้ส่งออกอันดับ 2 ของอาเซียน รองจากเวียดนาม และเป็นอันดับที่ 36 ของโลก สร้างเม็ดเงินให้ประเทศถึง 616 ล้านบาท

ล่าสุด โอกาสในการขยายตลาดน้ำผึ้งไทยไปยังสหรัฐอเมริกาได้เปิดกว้างขึ้น ภายหลังจากเมื่อวันที่ 21 เมษายน ที่ผ่านมา สมาคมผู้ผลิตน้ำผึ้งสหรัฐฯ ได้ยื่นเรื่องต่อคณะกรรมาธิการการค้าระหว่างประเทศสหรัฐฯ (US International Trade Commission : USITC) เกี่ยวกับการทุ่มตลาดสินค้าน้ำผึ้งดิบจากบางประเทศ โดยคาดว่า USITC จะเริ่มการไต่สวนในเดือนพฤษภาคม 2564 นี้ ซึ่งจากสถานการณ์ดังกล่าว อาจกลายมาเป็นช่องทางและโอกาสในการเพิ่มมูลค่าและของน้ำผึ้งไทยในสหรัฐฯ ได้

ผลการศึกษาวิจัยของแกรนด์ วิว (Grand View Research) เปิดเผยว่า ในปี 2563 ตลาดน้ำผึ้งทั่วโลกมีมูลค่าสูงถึง 9.21 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ และคาดว่าจะเติบโต (compound annual growth rate – CAGR) ในอัตรา 8.2% ต่อปี ซึ่งปัจจัยสำคัญที่ขับเคลื่อนการเติบโตของตลาด ได้แก่ ความต้องการผลิตภัณฑ์อาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง เนื่องจากผู้คนหันมาให้ความสนใจ lifestyle แบบเน้นการมีสุขภาพที่ดีมากขึ้น

น้ำผึ้งมีส่วนผสมทางโภชนาการมากมาย ไม่ว่าจะเป็นวิตามิน แร่ธาตุ แคลเซียม และสารต้านอนุมูลอิสระ ยิ่งไปกว่านั้น ยังมีสรรพคุณทางยาหลายประการ และสามารถช่วยปรับปรุงระบบการเผาผลาญของร่างกาย รักษาระดับความดันโลหิต ลดความเสี่ยงต่อโรคเบาหวาน และยังสามารถรักษาแผลไฟไหม้ได้อีกด้วย ดังนั้น น้ำผึ้งจึงถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลาย นอกเหนือจากการประกอบอาหารและเครื่องดื่ม เช่น เป็นส่วนผสมในเครื่องสำอางและยา ซึ่งคาดว่าจะช่วยเพิ่มการเติบโตของตลาดได้อีกทางหนึ่ง

อุตสาหกรรมการผลิตและการจัดหาน้ำผึ้งสำหรับผู้บริโภคขึ้นอยู่กับสภาพภูมิอากาศของประเทศ และด้วยเหตุนี้ ภูมิภาคเพียงไม่กี่แห่ง เช่น อเมริกาเหนือ อเมริกาใต้ เอเชีย และยุโรป จึงเป็นกลุ่มผู้ผลิตรายหลักของโลก อย่างไรก็ดีในช่วงหลายปีที่ผ่านมา จีนได้เริ่มขึ้นมาเป็นผู้ส่งออกน้ำผึ้งรายใหญ่ไปยังตลาดยุโรป และอเมริกาเหนือ

การระบาดของโควิด-19 ทั่วโลกส่งผลให้อุปสงค์และอุปทานสำหรับผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ในปี 2563 ได้รับผลกระทบอย่างรุนแรง ความต้องการน้ำผึ้งได้ปรับตัวเพิ่มขึ้นอย่างมากทั่วโลก เนื่องจากคุณสมบัติทางยาอันยอดเยี่ยม ผู้เลี้ยงผึ้งร่วมกับรัฐบาลท้องถิ่นกำลังพยายามอย่างเต็มที่ เพื่อฟื้นฟูการผลิตและการเติมเต็มห่วงโซ่อุปทาน เนื่องจากผู้บริโภคทั่วโลกให้ความสำคัญกับวิถีชีวิตที่เน้นการมีสุขภาพดีและการเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง หลังจากการแพร่ระบาดของโควิด-19

การนำเข้าน้ำผึ้งของสหรัฐอเมริกา

สหรัฐฯ นำเข้าผลิตภัณฑ์น้ำผึ้งรวมในปี 2563 เป็นมูลค่า 417.85 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขยายตัวเพิ่มขึ้นร้อยละ 5.5 เทียบกับปีก่อนหน้า โดยมีสาเหตุหลักมาจากผลผลิตภายในประเทศในปี 2562 อยู่ในระดับต่ำกว่าปกติ โดยสหรัฐฯ มีแหล่งนำเข้าสำคัญ 5 อันดับแรก คือ อาร์เจนตินา (22.3%) บราซิล (16.5%) เวียดนาม (14.5%) อินเดีย (13.8%) และ นิวซีแลนด์ (10.5%) รวมเป็นร้อยละ 77.5 ของการนำเข้ารวมของสหรัฐฯ

ในปี 2563 สหรัฐฯ นำเข้าผลิตภัณฑ์น้ำผึ้งจากไทยเป็นมูลค่า 1.55 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ลดลงจากปีก่อนหน้าร้อยละ 45.11 และมีสัดส่วนตลาดนำเข้าร้อยละ 0.37 ซึ่งการนำเข้าที่ลดลง ส่วนหนึ่งอาจจะเป็นผลจากกระทรวงพาณิชย์เข้มงวดตรวจสอบ เพื่อป้องกันการแอบอ้างส่งออกสินค้าน้ำผึ้งที่มาจากประเทศว่าเป็นสินค้าไทย

สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ นครชิคาโก ได้ให้ข้อคิดเห็นและเสนอแนะว่า ปัจจุบันการบริโภคเพื่อสุขภาพเป็นปัจจัยสำคัญชักจูงให้ผู้บริโภคลดการบริโภคน้ำตาลอ้อยหรือหัวบีท และหันมาบริโภคสารให้ความหวานชนิดอื่น ๆ จึงเป็นปัจจัยให้ผู้บริโภคหันมาเลือกน้ำผึ้งซึ่งเป็นความหวานธรรมชาติมากขึ้น

เพื่อแก้ไขปัญหาแหล่งกำเนิดสินค้าน้ำผึ้ง ผู้ผลิตและส่งออกไทยที่ต้องการจะส่งออกน้ำผึ้งไปสหรัฐฯ อาจจะพิจารณาขอเอกสารรับรอง เพื่อแสดงถึงระบบการตรวจสอบย้อนกลับและความถูกต้องของน้ำผึ้ง จากองค์กร True Source Certified Honey (https://truesourcehoney.com) ของสหรัฐฯ เพื่อเป็นการตอกย้ำและสร้างความมั่นใจให้ผู้นำเข้าว่าเป็นสินค้าที่ผลิตในประเทศไทย ซึ่งจะเป็นทางออกทางหนึ่งในการเลี่ยงปัญหาสวมสิทธิ์ ซึ่งองค์กรได้มอบให้ NSF ทำหน้าที่เป็น Certified Body พร้อมทั้งดำเนินการตรวจสอบ โดยผู้ผลิต/ส่งออกไทยขอรับข้อมูลเพิ่มเติมได้จาก Marci Burton, mburton@nsf.org

อ้างอิงข้อมูลจาก

• https://www.ditp.go.th/ditp_web61/article_sub_view.php?filename=contents_attach/731962/731962.pdf&title=731962&cate=650&d=0
• https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/honey-market

ประเทศไทยประสบความสำเร็จในการเปิดตลาดแมลงเพื่อการบริโภคในภูมิภาคอเมริกาเหนือ โดยมีผู้เชี่ยวชาญคอยให้คำแนะเกษตรกรไทยในการเร่งพัฒนาฟาร์ม เพื่อส่งออกจิ้งหรีดของไทยในช่วงที่กระแสการบริโภคโปรตีนจากแมลงในสหรัฐอเมริกากำลังอยู่ในช่วงขาขึ้น เพราะนอกจาก “จิ้งหรีด” จะได้รับการยกย่องให้เป็นหนึ่งในโปรตีนแห่งอนาคตแล้ว ล่าสุดยังได้รับการขนานนามให้เป็น “ปศุสัตว์รักษ์โลก” อีกด้วย และถือเป็นอาหารที่มีความปลอดภัยและยั่งยืนในมุมมองประชากรที่รักสุขภาพและรักษ์สิ่งแวดล้อม

นางสาวเสาวลักษณ์ ศุภกมลเสนีย์ ผู้อำนวยการกองนโยบายมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหาร สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยกับศูนย์ข้อมูลเพื่อธุรกิจไทยในสหรัฐฯ ถึงข้อมูลเบื้องต้นและมุมมองเกี่ยวกับสหรัฐฯ และการบริโภคจิ้งหรีดว่า สหรัฐฯ เป็นประเทศที่มีหลักการกำกับดูแลสินค้าอาหารแปรรูปแตกต่างจากกลุ่มประเทศสหภาพยุโรปและสหราชอาณาจักร เพราะหลักการของกฎหมายความปลอดภัยอาหารของสหรัฐฯ ในปัจจุบัน หากไม่ใช่รายการสินค้าที่มีความเสี่ยงสูงมาก เช่น สินค้าปศุสัตว์สด หรือสินค้าพืชสด ที่มีโอกาสจะปนเปื้อนหรือเป็นพาหะนำโรคติดต่อร้ายแรงสู่มนุษย์หรือสิ่งแวดล้อม สหรัฐฯ จะปฏิบัติในลักษณะ “ไว้ใจ” ต่อผู้ประกอบการผลิตและส่งออกมายังสหรัฐฯ ไว้ก่อน แต่หากพบปัญหาก็จะมียกระดับมาตรการเพิ่มสูงขึ้นเป็นลำดับ

สหรัฐฯ เป็นหนึ่งในประเทศที่มีความหลากหลายของเชื้อชาติและศาสนาสูงมาก ทำให้มีความต้องการสินค้าอุปโภคและบริโภคหลากหลาย ทั้งส่วนใหญ่ยังมีกำลังซื้อสูง และด้วยอุปนิสัยของคนอเมริกันที่มีความรักอิสระ ชอบทดลองสิ่งใหม่ เปิดใจรับเทคโนโลยีและความแตกต่าง โอกาสในการส่งออกสินค้าไม่ว่าจะเป็น อาหารใหม่ สินค้านวัตกรรม หรือสินค้าแปรรูป จึงมีข้อจำกัดน้อยกว่าเมื่อเทียบกับตลาดที่มีความอนุรักษ์นิยมสูง หรือมีความหลากหลายของเชื้อชาติและพฤติกรรมการบริโภคน้อย ถือเป็นตลาดที่มีโอกาสเติบโตได้ทุกสินค้า สามารถสร้างการรับรู้และเปิดใจต่อสินค้าชนิดใหม่ และการตลาดมีอิทธิพลสูงต่อการเลือกซื้อ

ในส่วนของมุมมองที่มีต่อการบริโภคจิ้งหรีด นอกจากองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (Food and Agriculture Organization – FAO) จะนิยามให้จิ้งหรีดเป็นหนึ่งในโปรตีนแห่งอนาคต จิ้งหรีดยังได้รับการยกย่องให้เป็น “ปศุสัตว์รักษ์โลก” ที่ผลิตโดยใช้น้ำน้อย มีอัตราแลกเนื้อสูง ทั้งยังเป็นสินค้าที่มีความเป็นธรรมชาติ ไม่ได้ผ่านการผลิตเชิงอุตสาหกรรมอย่างซับซ้อน ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ผลพลอยได้หรือเป็นของเหลือทิ้งจากอุตสาหกรรมอื่น และยังสามารถบริโภคได้ทั้งหมด ไม่เหลือทิ้ง จึงถือเป็นอาหารที่มีความปลอดภัยและยั่งยืนในมุมมองประชากรที่รักสุขภาพและสิ่งแวดล้อม

แนวโน้มในการส่งออกจิ้งหรีดไปยังสหรัฐอเมริกา

ปัจจุบันฟาร์มหลายแห่งในประเทศไทย มีการผลิตจิ้งหรีดส่งออกไปสหรัฐฯ โดยเฉพาะสายพันธุ์สะดิ้ง ที่มีศักยภาพในการแปรรูปเป็นผงแป้งจิ้งหรีดที่มีเนื้อสัมผัสดีและมีสีอ่อนกว่าสายพันธุ์อื่น ๆ ง่ายต่อการนำไปผสมวัตถุดิบอาหาร เช่น แป้งทำขนม แป้งประกอบอาหาร หรือโปรตีนเชค โดยไม่ทำให้สีสันหรือรูปลักษณ์เปลี่ยนแปลงมากนัก และในปัจจุบันสหรัฐฯ ไม่ได้มีข้อห้ามหรือข้อกำหนดเป็นพิเศษในการนำเข้าจิ้งหรีดในฐานะผลิตภัณฑ์อาหารหรืออาหารแปรรูป

ส่วนแบ่งการตลาด

จากการคาดการณ์ของบริษัทวิจัยการตลาดอิสระ ตลาดสินค้าแมลงที่บริโภคได้ของสหรัฐฯ  ซึ่งมีการบริโภคแมลงในรูปแบบขนมขบเคี้ยว (สแน็ค) โปรตีนบาร์ และแป้ง อาจมีมูลค่าสูงถึง 50 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือ 1.5 พันล้านบาทในปี 2566

นอกจากตลาดอาหารเพื่อการบริโภคของมนุษย์แล้ว ปัจจุบันยังมีความต้องการนำเข้าจิ้งหรีดเพื่อเป็นวัตถุดิบอาหารสัตว์ โดยเฉพาะการใช้เป็นส่วนประกอบของขนมหรืออาหารสัตว์เลี้ยง ทั้งนี้ สหรัฐฯ และแคนาดา มีเครือข่ายเพาะเลี้ยงแมลงขนาดใหญ่ เช่น Entomofarm ที่กำลังเร่งขยายกำลังการผลิตแมลงในพื้นที่เขตร้อนของสหรัฐฯ  เช่น รัฐเทกซัส เพิ่มขึ้น

ต้นทุนการเพาะเลี้ยงแมลงในสหรัฐฯ ปัจจุบันยังคงสูงกว่าไทย แม้ว่าจะมีข้อได้เปรียบด้านวัตถุดิบอาหารในฐานะที่สหรัฐฯ เป็นผู้ผลิตพืชอาหารส่งออกลำดับต้นก็ตาม แต่ประเทศไทยมีความพร้อมด้านภูมิอากาศสำหรับการผลิตแมลงตลอดทั้งปี ทำให้ปัจจัยด้านสภาพอากาศยังเป็นข้อได้เปรียบที่สำคัญ

ผลพลอยได้จากการเลี้ยงและแปรรูปจิ้งหรีด

ปัจจุบันหน่วยงานวิจัยและภาคอุตสาหกรรมทั่วโลกกำลังให้ความสำคัญต่อการพัฒนางานวิจัยการใช้ประโยชน์ผลพลอยได้จากการเลี้ยงและแปรรูปจิ้งหรีด เช่น น้ำมันสกัด ในอุตสาหกรรมอื่น ๆ เช่น อาหารสัตว์ อาหารเสริม และเครื่องสำอาง เพิ่มเติม เนื่องจากสามารถใช้ประโยชน์ได้อย่างหลากหลาย และเป็นน้ำมันสกัดที่ผลิตจากวิธีการที่เป็นธรรมชาติ ทั้งสามารถผลิตหมุนเวียนทดแทนได้อย่างต่อเนื่อง

นอกจากจิ้งหรีดแล้ว ยังมีแมลงกินได้หลายชนิดที่มีศักยภาพในการผลิตและใช้ประโยชน์โดยเฉพาะในลักษณะการเป็นส่วนประกอบโปรตีนของอาหาร เช่น หนอนนก ซึ่งได้รับความนิยมสูงขึ้นในช่วงหลัง และถือเป็นคู่แข่งที่สำคัญอย่างยิ่งของจิ้งหรีด ผู้ประกอบการที่ยังไม่มีตลาดส่งออกจึงควรพิจารณาโอกาสและแนวโน้มการผลิตของสินค้าทดแทนเหล่านี้ เพื่อเป็นประโยชน์ต่อความสามารถในการแข่งขันหรือเข้าถึงตลาด

“จิ้งหรีดไทยโกอินเตอร์” กับบทบาทในการช่วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจของไทย

นางสาวเสาวลักษณ์ กล่าวว่า จิ้งหรีดถือเป็นปศุสัตว์เศรษฐกิจที่ยังคงมีอนาคต และมีตลาดรองรับทั้งภายในประเทศและส่งออกที่มีความต้องการจิ้งหรีดแต่ละสายพันธุ์แตกต่างกันไป ในภาวะโลกร้อน ซึ่งมีปัญหาความแห้งแล้งในหลายพื้นที่ ยากต่อการปลูกพืชอาหารหรือเพาะเลี้ยงปศุสัตว์ทั่วไป การผลิตจิ้งหรีดเพื่อตอบสนองความต้องการนำเข้าที่เพิ่มขึ้นทั่วโลก ส่งผลให้เกิดการขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานราก สร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรได้เป็นอย่างดี

“ก่อนหน้านี้เกษตรกรในหลายพื้นที่ จากเดิมที่เพาะเลี้ยงจิ้งหรีดเป็นอาชีพเสริม ได้กลายเป็นอาชีพที่สร้างรายได้หลัก เพราะสามารถบริหารจัดการการผลิตได้ในพื้นที่เล็ก ๆ สามารถหมุนเวียนปริมาณการเลี้ยงให้สอดคล้องต่อการสั่งซื้อหรือจ้างผลิตได้โดยไม่ต้องอาศัยแรงงานจำนวนมาก เมื่อเทียบกับการเก็บเกี่ยวผลิตผลทางการเกษตรทั่วไป”

จิ้งหรีดยังมีวงจรชีวิตหรือรอบการผลิตสั้นเพียง 45-60 วัน/รอบการผลิต และใช้ทุนเริ่มต้นน้อย โดยเฉพาะตลาดที่ไม่ได้มีข้อกำหนดที่เข้มงวดด้านการรับรองมาตรฐานตั้งแต่ระดับฟาร์มปฐมภูมิมากนัก เมื่อมีความต้องการสั่งซื้อหรือตลาดรองรับ ก็สามารถเริ่มผลิตได้รวดเร็วและเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ในระยะเวลาอันสั้น

“เมื่อเกิดการหมุนเวียนรายได้ให้เกษตรกรฐานราก วงจรเศรษฐกิจในชุมชนก็จะเกิดการขับเคลื่อนและใช้จ่ายเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะกรณีการเปิดตลาดรองรับสินค้าและผลิตภัณฑ์ที่มีมาตรฐานสูง นอกจากจะเป็นการสร้างความเชื่อมั่นของสินค้าและมาตรฐานสินค้าเกษตรของไทยแล้ว ยังถือเป็นการสร้างพื้นที่ตลาดเพื่อรองรับผู้ประกอบการในวงจรเศรษฐกิจเพิ่มเติมอีกหลายชั้น ไม่ว่าจะเป็นอุตสาหกรรมแปรรูป โลจิสติกส์ ห้องเย็น ขนส่ง ให้บริการปรึกษาได้ในระยะยาว”

ความสำเร็จในตลาด ณ ปัจจุบัน

“ปัจจุบันผู้ประกอบการครบวงจรบางแห่งของไทย มีศักยภาพถึงระดับเป็นซัพพลายเออร์ต่อเนื่องให้คู่ค้าในสหรัฐฯ ที่เป็นที่รู้จัก เช่น บริษัท CHAPUL ผู้ผลิตโปรตีนบาร์รายใหญ่ นอกจากนี้ยังมีความต้องการสั่งซื้อวัตถุดิบจิ้งหรีดเพื่อใช้ในอุตสาหกรรมเกี่ยวเนื่อง เช่น อาหารสัตว์ อาหารสัตว์เลี้ยง Exotic Pet และนอกจากตลาดสหรัฐฯ  ปัจจุบันจิ้งหรีดไทยสามารถวางจำหน่ายได้ในหลายประเทศ เช่น ประเทศที่เปิดตลาดมาตรฐานสูงได้อย่างเป็นทางการ ได้แก่ เม็กซิโก สามารถส่งออกได้ทั้งผงแป้งจิ้งหรีด จิ้งหรีดปรุงสุก และจิ้งหรีดแช่แข็ง”

ไทยนำร่องเปิดตลาดแมลงเพื่อการบริโภคในภูมิภาคอเมริกาเหนือผ่านการเจรจาส่งออกผลิตภัณฑ์ผงแป้งจิ้งหรีดสายพันธุ์สะดิ้งจากฟาร์มไทยไปเม็กซิโก สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติแนะเกษตรกรไทยเร่งพัฒนาฟาร์มส่งออกในช่วงที่กระแสการบริโภคโปรตีนจากแมลงในสหรัฐอเมริกากำลังอยู่ในช่วงขาขึ้น

นายพิศาล พงศาพิชณ์ เลขาธิการสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) ได้เปิดเผยว่า การเจรจากับเม็กซิโกในการเปิดตลาดผลิตภัณฑ์จิ้งหรีดประสบผลสำเร็จ โดยที่ผ่านมา มกอช. และกรมปศุสัตว์ ได้ผนึกกำลังเปิดตลาดจิ้งหรีดเม็กซิโก เพื่อขับเคลื่อนนโยบายของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ในการผลักดันให้ประเทศไทยเป็นผู้ส่งออกสินค้าจิ้งหรีดหลักของโลก โดยได้ร่วมจัดทำข้อมูลทางเทคนิคและเจรจากับสำนักงานแห่งชาติด้านสุขอนามัยความปลอดภัยและคุณภาพของการเกษตรและอาหารของเม็กซิโก

โดยเมื่อวันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2564 เม็กซิโกได้ประกาศอนุญาตการนำเข้าผลิตภัณฑ์จิ้งหรีดจากประเทศไทยอย่างเป็นทางการ โดยได้ประกาศข้อกำหนดด้านสุขอนามัยสัตว์ สำหรับการนำเข้าผลิตภัณฑ์ผงแป้งจิ้งหรีดสายพันธุ์สะดิ้งจากประเทศไทย

ทั้งนี้ สายพันธุ์จิ้งหรีดที่ไทยได้รับอนุญาตส่งออกไปยังเม็กซิโกได้ คือ จิ้งหรีดทองแดงลาย หรือ สะดิ้ง ในลักษณะผลิตภัณฑ์ผงแป้งจิ้งหรีด โดยมีเงื่อนไขการส่งออกหลัก คือ จิ้งหรีดจะต้องเลี้ยงในฟาร์มที่ผ่านการรับรองมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับฟาร์มจิ้งหรีด สินค้าจะต้องไม่มีการปนเปื้อนโปรตีนจากสัตว์เคี้ยวเอื้อง และต้องได้ใบรับรองสุขอนามัย จากกรมปศุสัตว์ประกอบการส่งออก

ตลาดแมลงที่กินได้ทั่วโลกมีมูลค่า 0.41 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2561 และคาดว่าจะขยายตัวที่ 19.7% ในปี 2568 ทั้งนี้เกิดมาจากการเพิ่มความใส่ใจในสุขภาพในหมู่คนรุ่นใหม่ที่มีความตระหนักเกี่ยวกับประโยชน์ทางโภชนาการและเต็มใจที่จะหาทางเลือกด้านอาหารใหม่ ๆ เนื่องจากแมลงอุดมไปด้วยโปรตีน ความต้องการจึงเพิ่มขึ้นในกลุ่มผู้บริโภควัยหนุ่มสาวที่นิยมออกกำลังกายและเปิดรับโปรตีนทางเลือก

ผลิตภัณฑ์ตลาดแมลงที่กินได้จะแบ่งออกเป็นหนอนผีเสื้อ ด้วง และจิ้งหรีด โดยด้วงเป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังที่ผู้บริโภคนิยมมากที่สุดและคิดเป็นส่วนแบ่งมากกว่า 30% ของรายได้ทั่วโลกในปี 2561 และปัจจัยต่าง ๆ เช่น รสชาติที่แตกต่างเมื่อเทียบกับผลิตภัณฑ์อื่น ๆ รวมทั้งการรับรู้ที่เพิ่มขึ้นทางด้านโภชนาการ ยังมีส่วนช่วยทำให้โปรตีนจากแมลงได้รับความนิยมเพิ่มมากขึ้นอีกด้วย

ในปี 2561 ภูมิภาคอเมริกาเหนือมีการบริโภคแมลงคิดเป็นสัดส่วนมากกว่า 25% เมื่อเทียบกับมูลค่าตลาดโลก และในส่วนของสหรัฐฯ เอง มีสัดส่วนมากกว่า 40% การรับรู้ที่เพิ่มขึ้นในหมู่ผู้บริโภคเกี่ยวกับประโยชน์ทางโภชนาการของแมลงทำให้โปรตีนจากแมลงกินได้กำลังได้รับความนิยมเพิ่มมากขึ้นควบคู่ไปกับโปรตีนจากพืช

แมลงสามารถแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ได้หลายอย่าง เช่น แป้ง ผลโปรตีน และปัจจุบันส่วนแบ่งการตลาดสูงสุดของตลาดแมลงกินได้นั้นมาจากแมลงทั้งตัว ตามด้วยเอเนอร์จี้บาร์ ขนมขบเคี้ยว ส่วนผสมอาหารพิเศษและพาสต้า

นายพิศาลกล่าวว่า การเปิดตลาดจิ้งหรีดไทยไปเม็กซิโกถือเป็นก้าวสำคัญของการยกระดับมาตรฐานอุตสาหกรรมจิ้งหรีดและแมลงกินได้ของไทยเข้าสู่ตลาดมาตรฐานสูงและยังถือเป็นการเปิดประตูสู่ภูมิภาคละตินอเมริกาและอาจนำไปสู่การขยายตลาดไปในภูมิภาคอเมริกาเหนือต่อไปได้ในอนาคต

สถาบันประมงแห่งชาติสหรัฐฯ ชี้ยอดขายอาหารทะเลเพิ่มสูงขึ้นในช่วงปีที่ผ่านมาจากการกักตุนอาหารของคนที่ทำงานจากที่บ้าน ส่งผลให้สหรัฐฯ นําเข้าอาหารทะเลจากไทยเพิ่มขึ้น 9.15% เป็นมูลค่ากว่าพันล้านดอลลาร์สหรัฐ และส่งผลให้การส่งออกกุ้ง ปลาทูน่ากระป๋อง ปลาแช่แข็งของไทยกระเตื้องขึ้น

ที่ประชุม Global Seafood Marketing Conference ซึ่งจัดขึ้นเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2564 โดยสถาบันประมงแห่งชาติของสหรัฐฯ ได้รายงานถึงยอดขายอาหารทะเลในสหรัฐฯ ในช่วงปี 2563 ที่ผ่านมา โดยพบว่าขยายตัวได้ดีจากผลของการแพร่ระบาดของโควิด-19 ส่งผลให้คนกักตุนอาหารเยอะขึ้น

ในรายงานระบุว่า ยอดขายอาหารทะเลแช่แข็งมีอัตราเพิ่มขึ้น 35%  มีมูลค่า 7 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ อาหารทะเลสดเพิ่มขึ้น 24.5% มีมูลค่า 6.7 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ อาหารทะเลที่เก็บรักษาได้นาน (shelf-stable) เพิ่มขึ้น 20.3% มีมูลค่า 2.9 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ และอาหารทะเลที่จำหน่ายผ่านทาง e-commerce เพิ่มสูงขึ้นสามเท่าตัวหรือมีมูลค่าเกือบพันล้านดอลลาร์สหรัฐ

ในขณะเดียวกัน กุ้งดิบมียอดขายเพิ่มขึ้น 48% มีมูลค่า 2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ กุ้งปรุงแต่งมียอดขายเพิ่มขึ้น25% มูลค่า 1.8 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ปลาสดเพิ่มขึ้น 22% อาหารทะเลทที่มีเปลือกเพิ่มขึ้น 24.6% และอาหารทะเลอื่นๆ เพิ่มขึ้น 18% อาหารทะเลสดที่จําหน่ายแบบชั่งนน้ำหนักมียอดขายขยายตัวสูงขึ้น 28% หรือมีมูลค่าประมาณ 871 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

นอกจากนี้ กลุ่มอาหารทะเลประเภทเก็บรักษาได้นานที่ขายได้ดี ได้แก่ ปลาทูน่า เพิ่มขึ้นเกือบ 19% มีมูลค่า 2.1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ปลาแซลมอนเพิ่มขึ้น 30.3% มีมูลค่า 286 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หอยเพิ่มขึ้น 27% มีมูลค่า 62 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยมีผู้บริโภคกลุ่ม Baby Boomers เป็นกลุ่มผู้ซื้อรายใหญ่ที่สุดในหมวดอาหารทะเล shelf-stable

ผู้บริโภคที่ซื้ออาหารทะเลแช่แข็งส่วนใหญ่มีรายได้ครัวเรือนมากกว่า 100,000 ดอลลาร์สหรัฐ โดยยอดขายอาหารทะเลในช่วงเดือนมีนาคม-เมษายน 2563 เพิ่มสูงขึ้น 50-90% ด้วยอานิสงส์จากมาตรการทํางานที่บ้านและการทําอาหารรับประทานเองมากขึ้น ในช่วงเริ่มต้นของการแพร่ระบาดโควิด-19

สถาบันประมงแห่งชาติสหรัฐฯ เห็นว่า ในอนาคตยอดขายของอาหารทะเลแช่แข็งจะค่อยๆ ลดลงเพราะคนอเมริกันจะได้รับการฉีดวัคซีนเพิ่มขึ้น ส่งผลให้เริ่มออกนอกบ้านและหันไปรับประทานอาหารนอกบ้านเพิ่มมากขึ้น อย่างไรก็ตาม ยอดขายอาหารทะเลทางออนไลน์ยังคงมีการขยายตัว

ในปี 2563 สหรัฐฯ นําเข้าสินค้าอาหารทะเลคิดเป็น 90% ของความต้องการบริโภคตลอดปี โดยมีการนําเข้าอาหารทะเลจากต่างประเทศเป็นมูลค่า 22,450.08 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ลดลงไปจากปีที่ผ่านมา 0.45% สหรัฐฯ มีแหล่งนําเข้าสินค้าอาหารทะเลสําคัญได้แก่ แคนาดา อินเดีย ชิลี อินโดนิเซีย จีน เวียดนาม และไทย

สหรัฐฯ นําเข้าอาหารทะเลจากไทยเป็นมูลค่า 1,349.25 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในปี 2563 ขยายตัวเพิ่มขึ้น 9.15% ในส่วนของสินค้าอาหารไทยที่สำคัญในตลาดสหรัฐฯ ได้แก่ กุ้ง ปลาทูน่ากระป๋อง ปลาแช่แข็งและอาหารทะเลมูลค่าเพิ่ม

ตามรายงานสถานการณ์ประมงล่าสุดของสหรัฐฯ จัดทําโดยสํานักงานบริหารมหาสมุทรและบรรยากาศแห่ง ชาติ กระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ (NOAA) พบว่า คนอเมริกันบริโภคอาหารทะเลโดยเฉลี่ยคิดเป็น 16.1 ปอนด์ต่อคน หรือเท่ากับ 7.32 กิโลกรัมในปี 2561 หรือเพิ่มขึ้น 0.1% จากปี 2560 กุ้งเป็นอาหารทะเลที่บริโภคมากที่สุด คิดเป็นจํานวน 4.6 ปอนด์ต่อคน หรือเท่ากับ 2.09 กิโลกรัม หรือเพิ่มขึ้น 7.5%

ปลาแซลมอนเป็นอันดับสอง จํานวน 2.55 ปอนด์ต่อคน ลดลง 0.30% และปลาทูน่ากระป๋องเป็นอันดับที่ 3 จํานวน 2.1 ปอนด์ต่อคน อาหารทะเลชนิดอื่นๆ ที่ได้รับความนิยมบริโภคได้แก่ปลานิล ปลาพอลล๊อก ปลาดุก ปลาหมึก เป็นต้น

ความรับผิดชอบต่อสังคมเป็นปัจจัยส่วนหนึ่งที่มีผลต่อการตัดสินใจสั่งซื้อสินค้าร้านค้าปลีกระดับชาติของสหรัฐฯ ในปัจจุบัน และร้านค้าต่าง ๆ ได้กําหนดภาระผูกพันในเรื่องความโปร่งใส (Transparency) การตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability) และความรับผิดชอบในการสืบเสาะหาสินค้า (Responsible Sourcing) ให้เป็นภารกิจของฝ่ายจัดซื้อสินค้าของบริษัท ซึ่งจะส่งผลกระทบมายังผู้ผลิต/ผู้ส่งออกในต่างประเทศ

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์เตรียมส่งเสริมอาชีพการเลี้ยงจิ้งหรีดในพื้นที่ จ.สุพรรณบุรี ตั้งเป้าเป็นฐานการผลิตป้อนตลาดโลก พร้อมประสานทุกหน่วยงาน ปั้นฟาร์มตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี พัฒนาสูตรอาหาร ดึงผู้จำหน่ายผลิตภัณฑ์จิ้งหรีดรับซื้อ

นายประภัตร โพธสุธน รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เปิดเผยว่า ได้หารือร่วมกับคณะที่ปรึกษารัฐมนตรีฯ ผู้แทนจากหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง อาทิ สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) กองส่งเสริมและพัฒนาการปศุสัตว์ กรมปศุสัตว์ ภาคเอกชนผู้ผลิต/แปรรูป และจำหน่ายจิ้งหรีด-ผลิตภัณฑ์ (ขวัญใจฟาร์ม และเปี่ยมสุขฟาร์ม) กลุ่มเกษตรกรจังหวัดสุพรรณบุรี กองทุนสงเคราะห์เกษตรกร เป็นต้น

โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเตรียมการส่งเสริมอาชีพการเลี้ยงจิ้งหรีดในพื้นที่ จ.สุพรรณบุรี อีกทั้งเสริมสร้างรายได้ ช่วยแก้ปัญหาความยากจน ตลอดจนวางเป้าให้เป็นฐานการผลิตป้อนตลาดโลก โดยมีประเด็นสำคัญ คือส่งเสริมให้มีการตั้งฟาร์มมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี เพื่อผลิตจิ้งหรีดคุณภาพ โดยให้จ.สุพรรณบุรีนำร่องด้วยฟาร์มรวม 200 ราย

โดยก่อนหน้านี้เมื่อกลางปีที่ผ่านมา ดร.เฉลิมชัย ศรีอ่อน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้มองเห็นโอกาสและส่งเสริมให้ไทยเป็นมหาอำนาจจิ้งหรีดโลก โดยได้มอบหมายทุกหน่วยบูรณาการ ยกระดับฟาร์มเลี้ยงจิ้งหรีดให้ได้มาตรฐาน พร้อมขับเคลื่อนอุตสาหกรรมเกษตรและอาหารในฐานะครัวโลก

ซึ่งดร.เฉลิมชัย ได้มีนโยบายส่งเสริมการเลี้ยงจิ้งหรีดให้แก่เกษตรกรเพื่อสร้างรายได้ โดยได้มอบหมายหน่วยงานในสังกัดส่งเสริมและยกระดับมาตรฐานฟาร์มเลี้ยงจิ้งหรีด พัฒนาและปรับปรุงพันธุ์ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นในผลผลิตให้ผู้บริโภค เนื่องจากปัจจุบันทั่วโลกได้หันมาบริโภคจิ้งหรีดมากขึ้น

ตลาดส่งออกไทยไปต่างประเทศได้รับความนิยมและขยายตัวอย่างรวดเร็ว โดยเติบโตถึงร้อยละ 23 ต่อปี โดยเฉพาะ สหรัฐฯ สหภาพยุโรป ญี่ปุ่น และ จีน ประกอบกับองค์การอาหารและการเกษตรแห่งสหประชาชาติ ได้ส่งเสริมให้คนทั่วโลกหันมาบริโภคจิ้งหรีดกัน เพราะเป็นแหล่งโปรตีนชั้นดี อีกทั้งมีราคาถูก และหาได้ง่ายในท้องถิ่น และสามารถนำมาผลิตหรือแปรรูปได้หลากหลาย

โดยปัจจุบัน เกษตรกรมีการรวมตัวเป็นกลุ่มแปลงใหญ่เพาะเลี้ยงจิ้งหรีด นิยมสายพันธุ์ทองคำ ทองแดง และสะดิ้ง แหล่งสำคัญที่จังหวัดขอนแก่น กาฬสินธุ์ นครพนม บุรีรัมย์ และมหาสารคาม ซึ่งในปี พ.ศ.2561 มีการเพาะเลี้ยงจิ้งหรีดทั่วประเทศกว่า 20,000 ฟาร์ม กำลังการผลิตกว่า 700 ตัน/ปี รวมมูลค่ากว่า 1,000 ล้านบาท/ปี

การขับเคลื่อนนโยบายส่งเสริมการเลี้ยงจิ้งหรีด สศก. ได้บูรณาการกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามแนวทาง “เกษตรผลิต พาณิชย์ตลาด” ของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรฯ ศึกษาและจัดทำยุทธศาสตร์การขับเคลื่อนอุตสาหกรรมจิ้งหรีด ที่สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี สู่การส่งเสริมและพัฒนาเกษตรฐานชีวภาพแมลงเศรษฐกิจใหม่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

การเลี้ยงจิ้งหรีดทำได้ง่ายแถมยังเกื้อกูลต่อสิ่งแวดล้อม เพราะนอกจากเกษตรกรสามารถเก็บไว้บริโภคเองได้แล้ว ยังสามารถใช้เป็นอาหารสัตว์ และสู่การส่งออกเพื่อพัฒนาอุตสาหกรรมเกษตรและอาหารไทยในฐานะครัวของโลกอีกด้วย

สำหรับที่สุพรรณบุรีจะมีการคัดเลือกเกษตรกรเป้าหมาย โดยนายกเทศบาลตำบลเป็นผู้รับผิดชอบ สำหรับด้านระบบงานส่งเสริมการเลี้ยงจิ้งหรีด มอบหมายกรมปศุสัตว์ โดยสำนักงานปศุสัตว์จังหวัดสุพรรณบุรี ร่วมกับ กองส่งเสริมและพัฒนาการปศุสัตว์ เป็นผู้ประสานงานที่ส่วนกลาง และให้ “ขวัญใจฟาร์ม” และ “เปี่ยมสุขฟาร์ม” เป็นผู้รับซื้อผลผลิตในราคาประกัน เพื่อช่วยเหลือเกษตรกร

ทั้งนี้ สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติจะร่วมกับกรมปศุสัตว์ให้คำแนะนำด้านการจัดทำมาตรฐานฟาร์มตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีแก่เกษตรกร และให้กรมปศุสัตว์ โดยสำนักพัฒนาอาหารสัตว์ คิดสูตรอาหารสัตว์ที่เหมาะสมสำหรับการเลี้ยงจิ้งหรีด เป็นการส่งเสริมให้เกษตรกรได้ใช้วัตถุดิบอาหารสัตว์ในท้องถิ่นราคาถูก มาผสมอาหารสัตว์ใช้เองนำไปเลี้ยงสัตว์ให้เหมาะสมกับระยะการเจริญเติบโต และให้ผลผลิตของสัตว์เลี้ยง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ และลดต้นทุนการผลิตอาหารสัตว์

“กุ้ง” ถือเป็นหนึ่งในสัตว์เศรษฐกิจสำคัญสำหรับประเทศไทย ซึ่งในแต่ละปีสร้างรายได้จากการส่งออกให้ประเทศไทยได้ไม่ตำกว่าหมื่นล้านบาท แต่หลังจากที่มีการแพร่ระบาดระลอกใหม่ของเชื้อโควิด-19 ในพื้นที่จังหวัดสมุทรสาครซึ่งถือเป็นตลาดกลางการค้ากุ้งที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย ยอดขายกุ้งภายในประเทศก็ได้รับผลกระทบไปด้วย

จากการแพร่กระจายของเชื้อโควิด-19 ในพื้นที่ จ.สมุทรสงคราม เมื่อช่วงก่อนสิ้นปีที่แล้ว ส่งผลให้การติดเชื้อกระจายไปทั่วประเทศไทย ถึงแม้ว่าเชื้อไวรัสจะไม่สามารถแพร่กระจายผ่านกุ้งหลังที่ปรุงสุกได้ แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้เลยว่ามันส่งผลกระทบโดยตรงต่อภาพลักษณ์และความเชื่อมั่นโดยเฉพาะภาคการส่งออก

โดยเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา นายวิชาญ อิงศรีสว่าง รองอธิบดีกรมประมงได้ออกแถลงการณ์แจ้งว่า กรมประมงได้ออกประกาศมาตรฐานรับรองการปนเปื้อนโควิดในห่วงโซ่สินค้าประมงเพิ่มเติมโดยแยกเป็นเรื่องการรับรองสินค้าตั้งแต่เรือประมง สะพานปลา  ระบบการขนส่ง ตลาดค้าปลีก โมเดิร์นเทรด  และการรับรองมาตรฐานตั้งแต่ฟาร์ม การขนส่ง และตลาด โดยจะมีเครื่องหมายรับรองบรรจุภัณฑ์อย่างเด่นชัด

นอกจากนี้ ยังได้มีการตรวจสอบการใช้ปัจจัยการผลิตทั้งในฟาร์มเลี้ยงและร้านค้า  ซึ่งเป็นไปตามมาตรการของกรมประมงที่มีการควบคุมและเฝ้าระวังการใช้ยารวมทั้งสารเคมีในระบบการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ โดยเฉพาะกุ้งทะเลอย่างสม่ำเสมอ  ทั้งนี้ จึงมั่นใจได้ว่าผลผลิตกุ้งทะเลจากมาตรฐานการผลิตทางการเกษตรที่ดีและเหมาะสม มีคุณภาพ ถูกหลักสุขอนามัย ปลอดภัยจากสารเคมีตกค้าง รวมทั้งเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

ก่อนหน้านี้ หลังจากที่พบการติดเชื้อในพื้นที่ จ.สมุทรสาครใหม่ ๆ หอการค้าจังหวัดสมุทรสาครได้ออกมายอมรับว่ามีผลกระทบต่อปริมาณการซื้อขายกุ้งในตลาดทะเลไทยลดลงไปประมาณ 20% เนื่องจากลูกค้าส่วนใหญ่ที่แม่ค้าที่ซื้อกุ้งไปขายต่อเข้ามาจับจ่ายน้อยลง

ส่วนตลาดส่งออกกุ้งไทยยังไม่มีผลกระทบ เนื่องจากที่ผ่านมาแต่ละบริษัทส่งออกต่างมีกระบวนการปฏิบัติตามมาตรการเพื่อป้องกันการปนเปื้อนเชื้อโควิด-19 อย่างเข้มงวดอยู่แล้ว ทั้งในส่วนพนักงานที่ทำงานในโรงงาน และวัตถุดิบอาหารทะเลแปรรูปที่เข้ามาสู่โรงงาน

ถึงแม้ว่าการส่งออกยังอยู่ในภาวะปรกติ แต่ภาคประมงก็ได้รับผลกระทบจากกระแพร่ระบาดระลอกใหม่นี้อยู่ไม่น้อย โดยนายกำจร มงคลตรีลักษณ์ ประธานสมาคมการประมงแห่งประเทศไทย เปิดเผยว่าชาวประมงเฉพาะจังหวัดสมุทรสาครได้รับผลกระทบและเสียหายประมาณ 200 ล้านบาท/วัน

แต่ถ้ารวมทุกจังหวัดที่ทำการประมงก็มีมูลค่าความเสียหายประมาณ 1,000 ล้านบาท/วัน ตอนนี้อาหารทะเลต้องเผชิญกับปัญหาราคาตกต่ำลง แทบทุกสินค้าลดลงมาเหลือ 40% โดยเฉพาะ “กุ้งทะเล” จาก 300 บาท/กก. ลดเหลือ 150 บาท/กก. เนื่องจากจำนวนผู้ค้าที่จะเข้าไปซื้ออาหารทะเลในพื้นที่สมุทรสาครลดลง 30-40% จึงทำให้ราคาตกต่ำลง

สมาคมฯ ได้ทำหนังสือถึงรัฐบาลเพื่อขอให้กำหนดมาตรการเยียวยาผลกระทบชาวประมงจากการระบาดโควิดระลอกใหม่ โดยขอให้เพิ่มวันทำการประมงจากเดิมที่จะหมดรอบให้วันที่ 31 มีนาคม 2564 กับขอยืดการชำระภาษีออกไปอย่างน้อย 1 ปี

ล่าสุดเมื่อวันที่ 9 มกราคม พ.ศ.2564 สมาคมผู้ส่งออกอาหารแช่แข็งได้ออกมายืนยันว่าการแพร่ระบาดของโควิด-19 ที่ จ.สมุทรสาคร ยังไม่ส่งผลกระทบการส่งออกในไตรมาสแรก โดยยังมีการสั่งจากนอกประเทศเป็นปรกติ สินค้าอาหารสัตว์น้ำและแช่เยือกแข็งของไทยมีมูลค่าการส่งออกในปีที่ผ่านมาสูงถึง 300,000 ล้านบาท โดยมีวงจรการผลิตกับโรงงานในประเทศถึง 457 โรงงาน

นายพจน์ อร่ามวัฒนานนท์ รองประธานกรรมการ สภาหอการค้าแห่งประเทศไทย ประธานคณะกรรมการยุทธศาสตร์ธุรกิจประมงและอุตสาหกรรมต่อเนื่อง และประธานสมาคมอาหารแช่เยือกแข็งไทยกล่าวว่า การแพร่ระบาดของโควิด-19 ระลอกใหม่ที่อยู่ในกลุ่มแรงงานต่างด้าวตอนนี้ถือว่าหนักที่สุด และส่งผลกระทบเป็นวงกว้าง แต่ยืนยันได้ว่า ยังไม่กระทบต่อปริมาณวัตถุดิบ การผลิต รวมถึงการส่งออกสินค้าสัตว์น้ำและอาหารทะเลของประเทศไทย พร้อมยืนยันยังไม่มีการเปลี่ยนแปลงออเดอร์ที่รับไว้ล่วงหน้าในไตรมาสแรก

อ้างอิงข้อมูลจาก

https://www.prachachat.net/economy/news-590867

https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/914741

ปัญหาเรื่องตู้คอนเทนเนอร์ขาดแคลนส่งผลกระทบในกลุ่มผู้ค้าสินค้าอุปโภคบริโภค ค้าปลีกและอุตสาหกรรมยานยนต์อย่างหนักตั้งแต่ปลายปีที่แล้ว และดูเหมือนจะส่งผลกระทบไปอีกในปีนี้ เหตุจากการแพร่ระบาดของโควิด-19

ในสหรัฐอเมริกามีความต้องการเฟอร์นิเจอร์อุปกรณ์ออกกำลังกายและสินค้าอื่น ๆ เพิ่มสูงขึ้นในช่วงการแพร่ระบาดของโควิด -19 ในกลุ่มผู้ที่ทำงานจากบ้าน ส่งผลให้เกิดความผิดปกติในระบบการหมุนเวียน และขนถ่ายสินค้าระหว่างประเทศ

จากการขาดความสมดุลในระบบการขนถ่ายสินค้า ทำให้มีปริมาณตู้คอนเทนเนอร์เปล่าติดอยู่ในท่าเรือต่าง ๆทั่วโลกจำนวนมาก ทำให้เกิดปัญหา “คอขวด” ที่ส่งผลกระทบตั้งแต่โรงงานผลิตไปจนถึงท่าเรือสำหรับขนถ่ายสินค้า กรณีดังกล่าวทำให้มีแนวโน้มว่า สถานการณ์การขาดแคลนตู้ขนส่งสินค้านั้นจะส่งผลกระทบต่อการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจในระดับนานาชาติ

นายจุรินทร์ ลักษณวิศิษฏ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยว่า เร็ว ๆ นี้ กระทรวงพาณิชย์จะเชิญหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวมไปถึงการท่าเรือแห่งประเทศไทย ทั้งท่าเรือแหลมฉบัง ท่าเรือกรุงเทพร่วมหารือ เพื่อติดตามความคืบหน้าในการแก้ไขปัญหาตู้คอนเทนเนอร์ขาดแคลน และปัญหาค่าระวางเรือและค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้น

ด้านนายวัฒนศักย์ เสือเอี่ยม อธิบดีกรมการค้าภายใน เปิดเผยว่า จากการลงพื้นที่ท่าเรือกรุงเทพเพื่อติดตามสถานการณ์ปัญหาการขาดแคลนตู้คอนเทนเนอร์ที่ผ่านมา พบว่า สาเหตุหลักเกิดจากตู้คอนเทนเนอร์ที่ส่งออกสินค้ายังคงตกค้างที่ท่าเรือปลายทางสหรัฐฯ ประมาณ 70% ซึ่งคาดว่าจะต้องใช้ระยะเวลา 2 เดือน ในการเวียนกลับมายังประเทศที่ส่งออกสินค้า

เบอร์นี่ ทอมป์สัน ผู้ก่อตั้งบริษัท  Plugable Technologies ในรัฐวอชิงตัน ผู้ค้าสินค้าปลีกผ่าน Amazon ให้สัมภาษณ์กับสำนักข่าวรอยเตอร์ว่า สถานการณ์ไม่เป็นไปตามแผนที่เขาวางไว้ และตอนนี้บริษัทของเขาก็ตกอยู่ในสถาการณ์เดียวกันกับผู้นำเข้ารายอื่น ๆ เขากังวลว่าสินค้าในสต็อกจะไม่เพียงพอต่อความต้องการของตลาด

เขากล่าวว่า โรงงานแห่งใหม่ของเขาในประเทศไทยเป็นที่แรกที่ประสบความล่าช้าประมาณ 4 สัปดาห์ ส่วนหนึ่งเป็นเพราะบริษัทขนส่งได้ส่งตู้คอนเทนเนอร์เปล่าไปยังช่องทางการค้าระหว่างสหรัฐฯ – จีนแบบด่วนพิเศษแต่การขนส่งติดขัด และตอนนี้การจัดส่งที่เหลือจากจีนซึ่งเป็นผู้ผลิตอันดับ 1 ของโลก ถูกเลื่อนออกไปมากกว่าสามสัปดาห์แล้ว

นอกจากนายทอมป์สันแล้ว บริษัท Costco Wholesale Corp ผู้ค้าปลีกรายใหญ่ในสหรัฐฯ และ Honda Motor Co Ltd ในสหราชอาณาจักร ต่างก็ประสบปัญหาความล่าช้าเช่นกัน ซึ่งดูเหมือนว่าในขณะนี้ทุกบริษัทต่างพยายามที่จะขนส่งสินค้าของตนให้ได้โดยเร็วที่สุด จึงส่งผลให้เกิดความต้องการจองพื้นที่ในเรือส่งสินค้าเพิ่มขึ้นอย่างมากเป็นประวัติการณ์ โดยในปัจจุบันเรือขนส่งสินค้าได้ขนสินค้าเต็มความจุติดต่อกันมาตั้งแต่ช่วงเดือนสิงหาคมซึ่งนับเป็นอัตราที่สูงในรอบทศวรรษ

นางสาวกัณญภัค ตันติพิพัฒน์พงศ์ ประธานสภาผู้ส่งสินค้าทางเรือแห่งประเทศไทย (สรท.) กล่าวว่า ปัญหาที่เกิดขึ้นส่วนหนึ่งเป็นเพราะจีน ซึ่งเป็นผู้ส่งออกที่ใช้ตู้คอนเทนเนอร์มากกว่าปีละ 200 ล้านตู้ กำลังเร่งส่งมอบสินค้าให้ลูกค้าก่อนจะหยุดยาวในช่วงตรุษจีน

ในส่วนของประเทศไทยนั้น ทางกรมเจ้าท่าเตรียมออกประกาศกำหนดช่วงเวลาที่จะให้เรือขนาด 400 เมตร ซึ่งสามารถบรรจุตู้คอนเทนเนอร์ได้กว่า 25,000 ตู้ เข้าที่ท่าเรือแหลมฉบังได้โดยไม่ต้องขออนุญาต จากเดิมที่จะต้องขออนุญาตถึงจะเข้ามาได้ ซึ่งจะส่งผลให้มีปริมาณตู้คอนเทนเนอร์เข้ามาประเทศไทยได้มากขึ้น ส่วนเรือขนาด 300 เมตร ที่บรรจุตู้คอนเทนเนอร์ได้ประมาณ 10,000 ตู้ ยังสามารถเข้าเทียบท่าได้ปกติ

อ้างอิงข้อมูลจาก

https://www.reuters.com/article/us-global-trade-shipping/global-cargo-logjam-deepens-delaying-goods-bound-for-retailers-automakers-idUSKBN28X1AJ

https://www.prachachat.net/economy/news-590598