รายงานประเด็นประธานาธิบดีสหรัฐฯ ลงนามคำสั่งผู้บริหารตรวจสอบการค้าระหว่างประเทศ

Photo Credit: REUTERS/Carlos Barria

เมื่อวันศุกร์ที่ 31 มีนาคม 2560 นายโดนัลด์ ทรัมป์ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ได้ลงนามในคำสั่งผู้บริหาร (Executive Order) เรียกร้องให้หน่วยงานภาครัฐดำเนินการตรวจสอบข้อมูลการค้าระหว่างประเทศ ระหว่างสหรัฐฯ กับประเทศคู่ค้าที่สำคัญโดยเฉพาะประเทศที่สหรัฐฯ ขาดดุลอย่างมีนัยทั้งสิ้น 16 ประเทศ (รวมประเทศไทย) เพื่อหาแนวทางตอบโต้ประเทศคู่ค้าที่ดำเนินแนวนโยบายทางการค้าที่ไม่เป็นธรรม ซึ่งส่งผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจการค้าและการลงทุนของสหรัฐฯ ตามนโยบายทางเศรษฐกิจที่เคยได้ประกาศไว้อย่างชัดเจนในช่วงหาเสียงก่อนหน้านี้ที่มุ่งเน้นการเพิ่มผลผลิตและการจ้างงานภายในประเทศเพื่อรักษาผลประโยชน์ของประเทศเป็นหลัก โดยรายละเอียดที่สำคัญของคำสั่งผู้บริหารทั้ง 2 ฉบับสามารถสรุปได้ ดังนี้

1. สั่งการให้การะทรวงพาณิชย์สหรัฐ (U.S. Commerce Department) และสำนักงานคณะ ผู้แทนการค้าสหรัฐฯ (U.S. Trade Representative) ร่วมกันจัดทำรายงานเชิงลึกตรวจสอบข้อมูลการค้าระหว่างประเทศที่สหรัฐฯ ขาดดุลการค้าระหว่างประเทศในช่วงปีที่ผ่านมารวมทั้งสิ้น 16 ประเทศ ได้แก่ จีน ญี่ปุ่น เยอรมนี เม็กซิโก ไอร์แลนด์ เวียดนาม อิตาลี เกาหลีใต้ มาเลเซีย อินเดีย ฝรั่งเศส สวิตเซอร์แลนด์ ไต้หวัน อินโดนีเซีย แคนาดา และ ไทย โดยกำหนดให้ส่งรายงานฉบับดังกล่าวต่อฝ่ายบริหารภายใน 90 วันนับตั้งแต่ที่มีการลงนามในคำสั่ง นอกจากนี้ ยังจะมีการจัดให้ทำประชาพิจารณ์เปิดรับฟังความคิดเห็นจากผู้ประกอบการทั้งภายการผลิตและ บริการรวมถึงแรงงาน และผู้บริโภคด้วย

2. สั่งการให้หน่วยงานศุลกากรสหรัฐฯ พิจารณาหากลยุทธ์และเครื่องมือทางกฎหมายเพื่อเรียกเก็บเงินภาษีตอบโต้การทุ่มตลาด (Antidumping Countervailing Duty) ที่ประเทศคู่ค้ายังค้างชำระอยู่ นอกจากนี้ ยังมีการเสนอให้ผู้นำเข้ารายใหม่หรือผู้ที่เคยละเมิดทางการค้า (Abuse Trade Practice) ต้องวางเงินมัดจำสินค้าก่อนที่สินค้าจะเดินทางมาถึงท่าเรือปลายทางในสหรัฐฯ ทั้งนี้ ยอดภาษีตอบโต้การทุ่มตลาดที่สหรัฐฯ ยังไม่สามารถจัดเก็บตั้งแต่ปี 2544 จนถึงปัจจุบันมีมูลค่าสูงถึง 2.3 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 8.5 หมื่นล้านบาท)

Photo Credit: US Census Bereau

ข้อสังเกตและข้อคิดเห็น

1. การลงนามในคำสั่งผู้บริหารครั้งนี้มีเป้าหมายหลักเพื่อปกป้องระบบเศรษฐกิจที่ปัจจุบันพึ่งพิงการนำเข้าสินค้าจากต่างประเทศเป็นหลักโดยเฉพาะประเทศจีนที่สหรัฐฯ ขาดดุลการค้าสูงสุดเป็นมูลค่ากว่า 3 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 11 ล้านล้านบาท) ต่อปี ซึ่งสหรัฐฯ มองว่าแนวนโยบายทางเศรษฐกิจของจีนทั้ง การแทรกแซงค่าเงินหยวนและการทุ่มตลาดเป็นปัจจัยสำคัญส่งผลกระทบต่อภาคการผลิตของประเทศ

2. กลุ่มอุตสาหกรรมที่สหรัฐฯ ให้ความสำคัญในการตรวจสอบ ได้แก่ ผลิตภัณยาง เหล็ก อะลูมิเนียม ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ และชิ้นส่วนยานยนต์ เป็นต้น โดยก่อนหน้านี้เมื่อวันที่ 23 มกราคม 2560 สำนักงานบริหารการค้าระหว่างประเทศ (International Trade Administration) ได้เปิดเผยผลการสอบสวนการนำเข้าสินค้ายางรถบรรทุกและรถโดยสารจากประเทศจีนพบว่ามีการอุดหนุน (Subsidization) การทุ่มตลาด (Dumping) จริงจึงกำหนดให้จัดเก็บภาษีตอบโต้การทุ่มตลาดนำเข้าสินค้าดังกล่าวจากจีนในอัตราร้อยละ 38.61 – 65.46

3. นักวิเคราะห์บางรายมองว่า การพิจารณาลงนามในคำสั่งผู้บริหารในครั้งนี้ส่วนหนึ่่งเป็นกลยุทธ์ ทางการเมืองประธานาธิบดีเพื่อเรียกคะแนนเสียงหลังจากที่พรรครีพับริกันไม่สามารถรวบรวมคะแนนสนับสนุนจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในการผ่านร่างกฎหมายประกันสุขภาพ (Affordable Care Act) จนทำให้คะแนน ความนิยมในตัวประธานาธิบดี (Presidential Approval Ratings) ลดลงเหลือเพียงร้อยละ 38 ซึ่งเป็นระดับต่ำสุดจากรายงานการสำรวจข้อมูลล่าสุดของบริษัท Gallup เนื่องจากประเด็นนโยบายทางด้านการค้าเป็นประเด็นที่ชาวอเมริกันในความสนใจและติดตามอย่างใกล้ชิด

4. แม้ว่าประเทศไทยจะไม่ใช่ประเทศเป้าหมายหลักของการตรวจสอบการค้าระหว่างประเทศใน ครั้งนี้เนื่องจากประเทศไทยไม่ได้มีนโยบายการอุดหนุนทางการค้าหรือการทุ่มตลาดแต่ก็อาจจะได้รับผลกระทบ อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ โดยกลุ่มสินค้าที่มีความเสี่ยงที่จะได้รับผลกระทบในอนาคต ได้แก่ ผลิตภัณฑ์ยาง ชิ้นส่วนยาน ยนต์ และชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ โดยเฉพาะผู้ประกอบการไทยที่ส่งออกสินค้าวัตถุดิบให้ผู้ประกอบการจีนเพื่อการผลิตเป็นสินค้าส่งออกไปสหรัฐฯ ดังนั้น ผู้ประกอบการไทยควรติดตามข่าวความคืบหน้าด้านนโยบายและมาตรการ ทางเศรษฐกิจการค้าของสหรัฐฯ อย่างใกล้ชิดเพื่อเป็นข้อมูลในการวางแผนกลยุทธ์และปรับตัวทางธุรกิจในอนาคต

5. โครงการระบบสิทธิพิเศษทางภาษีศุลการกรทั่วไป Generalized System of Preferences (GSP) ที่สินค้าส่งออกจากไทยหลายรายการได้รับสิทธิยกเว้นภาษีนำเข้าหลายรายการที่จะหมดอายุลงในวันที่ 31 ธันวาคมปีนี้ เช่น สินค้ากลุ่มอาหาร และ Travel Goods มีแนวโน้มที่จะไม่ได้รับการพิจารณาต่ออายุได้ทัน ซึ่งอาจจะส่งผลกระทบต่อการส่งออกสินค้าไทยไปยังสหรัฐฯ ในปี 2561 แม้ว่าขณะนี้ สมาคมต่าง ๆ ได้พยายาม เรียกร้องให้มีการต่ออายุ GSP สินค้าแล้ว โดยให้เหตุผลว่าจะส่งผลดีต่อการจ้างงานในประเทศและลดค่าใช้จ่ายของผู้บริโภคในสหรัฐฯ ก็ตาม ดังนั้น ผู้ส่งออกไทยจึงควรจะเตรียมการรับมือกับความเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดขึ้น นอกจากนี้ หากพิจารณาจากแนวนโยบายด้านเศรษฐกิจของรัฐบาลชุดปัจจุบันแล้วมีความเป็นไปได้ที่โครงการ ดังกล่าวจะอาจจะถูกยกเลิกในอนาคตเนื่องจากสหรัฐฯ มีท่าทีการเจรจาการค้าแบบทวิภาคีเพื่อรักษา ผลประโยชน์ของประเทศเป็นหลัก

สรุป

ในภาพรวมยังไม่มีความชัดเจนถึงนโยบายหรือมาตรการที่สหรัฐฯ จะนำมาใช้ต่อไปหลังจากที่ได้รับรายงานศึกษาข้อมูลเชิงลึกจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหลังจากครบกำหนด 90 วัน ทั้งนี้ ประเด็นที่เป็นที่น่าจับตาอย่างใกล้ชิดในขณะนี้คือ การเจรจาทวิภาคีระหว่างนายโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ และ นายสี จิ้นผิง ผู้นำสูงสุดแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน ซึ่งจะจัดขึ้นที่ The Mar-A-Lago Resort เมือง Palm Beach รัฐฟลอริดา ระหว่างวันที่ 6 – 7 เมษายนที่จะถึงนี้ ซึ่งน่าจะทำให้สามารถวิเคราะห์ท่าทีของสหรัฐฯ ต่อนโยบายทาง การค้ากับประเทศคู่ค้าได้ชัดเจนมากขึ้น อย่างไรก็ดี สำหรับประเทศไทยอุตสาหกรรมที่น่าจะได้รับผลกระทบโดยตรง ได้แก่ อุตสาหกรรมยางและผลิตภัณฑ์ยาง อุตสาหกรรมประมง อุตสาหกรรมที่มีการละเมิดลิขสิทธิ์ ซึ่งเป็น ผลจากการค้าที่ไม่เป็นธรรมต่อสหรัฐฯ ส่วนอุตสาหกรรมอุตสาหกรรมชิ้นส่วนยานยนต์ และอุตสาหกรรมชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ น่าจะได้รับผลกระทบทั้งทางตรงและทางอ้อมจากการที่ไปส่งออกชิ้นส่วนการผลิตให้จีน

ขอขอบคุณข่าวจาก กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์

สหรัฐฯ ศูนย์เสียแรงงานจากการค้าระหว่างประเทศหรือเครื่องจักรในการผลิตกันแน่

Photo Credit: University of Pittsburgh

ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา Mr. Donald Trump ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ได้พรรณนาต่างๆ ว่า ประเทศเม็กซิโก ประเทศจีน และการค้าระหว่างประเทศ เป็นภัยคุกคามการจ้างงานของอุตสาหกรรมการผลิตสหรัฐฯ ส่งผลให้ประชากรสหรัฐฯ ตกงานและไม่มีงานทำเป็นจำนวนมาก รวมถึงข้อตกลงทาง การค้าเสรีอเมริกาเหนือ (NAFTA) ที่ Mr. Trump กล่าวว่า เป็นการทำการค้าเพื่อผลประโยชน์ฝ่ายเดียว (oneside deal) โดยบริษัทสหรัฐฯ ย้ายโรงงานไปผลิตในประเทศสมาชิกและส่งกลับมายังสหรัฐฯ ทำให้สหรัฐฯ เสีย ดุลการค้าเพิ่มมากขึ้น

Mr. Barack Obama กล่าวในงานเลี้ยงอำลาว่า ในอนาคตภาวะด้านการเคลื่อนที่ด้านเศรษฐกิจ (economic dislocation) จะไม่ได้รับผลกระทบจากต่างประเทศ แต่จะเกิดขึ้นจากการนำเครื่องจักรมาใช้แทน แรงงานชนชั้นกลางในการผลิตสินค้า ซึ่งปัจจุบันอุตสาหกรรมการผลิตสหรัฐฯ ส่วนใหญ่หันไปใช้หุ่นยนต์หรือ เครื่องจักรที่มีความทันสมัยและเทคโนโลยีที่ก้าวหน้าในสายการผลิต เทียบแล้วสหรัฐฯ ศูนย์เสียแรงงานให้กับการ ใช้เครื่องจักรมากกว่าสินค้านำเข้าและการค้าระหว่างประเทศกับประเทศจีน เม็กซิโก และประเทศอื่นๆ เสียอีก

ถึงแม้ว่าสหรัฐฯ ศูนย์เสียแรงงานไปเนื่องจากการนำเข้าและการค้าระหว่างประเทศ แต่หุ่นยนต์ และเครื่องจักรได้คุกคามและเข้าทำงานแทนสายการผลิตแบบเดิม ปัจจุบันจำนวนตำแหน่งงานในอุตสาหกรรมการ ผลิตสหรัฐฯ มีน้อยกว่าปี 2543 ถึงกว่า 5 ล้านตำแหน่ง

Mr. David Autor อาจารย์มหาวิทยาลัย MIT กล่าวว่า ระหว่างปี 2542 – 2554 การค้าระหว่าง สหรัฐฯ กับประเทศจีนส่งผลให้อุตสาหกรรมผลิตสหรัฐฯ ศูนย์เสียแรงงานไปประมาณ 985,000 ตำแหน่ง และ Mr. Robert Scott นักเศรษฐศาสตร์ หน่วยงาน Economic Policy Institute กล่าวว่า ระหว่างปี 2540 – 2556 การค้าระหว่างสหรัฐฯ กับประเทศเม็กซิโกส่งผลให้อุตสาหกรรมผลิตสหรัฐฯ ศูนย์เสียแรงงานไปประมาณ 800,000 ตำแหน่ง ซึ่งตัวเลขอาจจะสูง แต่ในปี 2559 สหรัฐฯ จ้างงานมากกว่าจำนวนดังกล่าวรวมกันเสียอีก นอกจากนี้ ผลการวิจัยรายงานว่า การใช้หุ่นยนต์และเครื่องจักรในการผลิตส่งผลกระทบต่อแรงงานสหรัฐฯ มากกว่าปัจจัยอื่น

ผลการวิเคราะห์จากมหาวิทยาลัย Ball State University พบว่าระหว่างปี 2543 – 2553 สหรัฐฯ ศูนย์เสียแรงงานร้อยละ 87 เนื่องจากโรงงานอุตสาหกรรมผลิตสหรัฐฯ เปลี่ยนจากโรงงานธรรมดามาเป็น โรงงานที่ใช้หุ่นยนต์และเครื่องจักรที่มีความทันสมัยในการผลิตแทนการใช้แรงงาน และอีกร้อยละ 13 ผลกระทบ จากการค้าระหว่างประเทศ ปัจจุบันโรงงานผลิตรถยนต์สามารถผลิตรถยนต์ออกมาในจำนวนเท่ากับปี 2543 โดย ใช้จำนวนแรงงานเพียงไม่กี่คน Mr. Bradfor Jensen อาจารย์สอนด้านเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัย Georgetown University กล่าวว่า นี่แหละคือหลักฐานชิ้นสำคัญ อุตสาหกรรมผลิตสหรัฐฯ ศูนย์เสียแรงงานหลักๆ แล้วไม่ใช่ เพราะการค้าระหว่างประเทศเพียงอย่างเดียว แต่เป็นเพราะโรงงานอุตสาหกรรมการผลิตสหรัฐฯ ปรับเปลี่ยน โครงสร้างการผลิตให้มีความทันสมัยมากยิ่งขึ้น โดยหันมาใช้หุ่นยนต์และเครื่องจักรแทนแรงงานคนเพื่อลดการ ผิดพลาดในการออกแบบและผลิตสินค้า

ผู้เชี่ยวชาญ กล่าวว่า เป็นการยากที่จะสรุปจำนวนแรงงานสหรัฐฯ ที่ศูนย์เสียไปหลังจากโรงงานนำหุ่นยนต์และเครื่องจักรมาทำการผลิตสินค้าเนื่องจากหุ่นยนต์และเครื่องจักรมีส่วนช่วยสร้างงานให้กับชาวสหรัฐฯ อีกทางหนึ่งด้วยเช่นกัน Mr. Daroon Acemoglu อาจารย์ มหาวิทยาลัย MIT ได้ยกตัวอย่าง เครื่อง ATM ที่ทำหน้าที่แทนพนักงานรับฝาก-ถอนเงินธนาคาร ส่งผลให้พนักงานธนาคารฯ ได้รับมอบหมายให้ทำงานที่มีความซับซ้อน มากกว่าเครื่อง ATM ซึ่งก็หมายความว่า แรงงานสหรัฐฯ ต้องมีสามารถที่จะทำงานที่มีความซับซ้อนและยากเกินกว่า ที่หุ่นยนต์และเครื่องจักรจะสามารถทำได้ถึงจะสามารถควบคุมระบบการทำงานของเครื่องจักรได้ นอกจากนี้ เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2559 อุตสาหกรรมการผลิตสหรัฐฯ เปิดรับพนักงานมากกว่า 324,000 ตำแหน่ง ซึ่งเป็นจำนวนมากกว่าก่อนยุคเศรษฐกิจถดถ่อยในปี 2550 โดยตำแหน่งที่เปิดรับนี้เป็นตำแหน่ง สำหรับผู้ที่มีความสามารถในการควบคุมหุ่นยนต์และเครื่องจักรในโรงงาน ซึ่งนักเศรษฐศาสตร์สรุปว่าหุ่นยนต์และ เครื่องจักรมีส่วนช่วยในการสร้างงานให้กับชาวสหรัฐฯ แต่นอกเหนือจากสายการผลิต

อย่างไรก็ตาม Mr. Trump มีความต้องการที่จะนำฐานการผลิตกลับมายังสหรัฐฯ ซึ่งสามารถทำ ได้ แต่การกลับมาของบริษัทเหล่านี้จะกลับมาในรูปแบบของการผลิตสินค้าโดยใช้หุ่นยนต์และเครื่องจักรในการ ผลิต ไม่ได้ใช้แรงงานจำนวนมากเหมือนสมัยก่อนอีกแล้ว

บทวิเคราะห์ Mr. Trump ประธานาธิบดีคนใหม่ของสหรัฐฯ มีความพยายามอย่างมากในการ รักษาอุตสาหกรรมการผลิตเอาไว้ในสหรัฐฯ เพื่อรักษางานให้กับชาวอเมริกันและกระตุ้นเศรษฐกิจภายในประเทศ โดยได้เข้าแทรกแซงกิจการบริษัทสหรัฐฯ โดยใช้มาตรการทางภาษีจัดเก็บภาษีสินค้านำเข้าจากต่างประเทศใน อัตราสูงหรือร้อยละ 35 ทำให้บริษัทสหรัฐฯ หลายบริษัทต้องยกเลิกแผนการย้ายฐานการผลิตไปยังต่างประเทศ นอกจากนี้ Mr. Trump ได้กล่าวว่า ประเทศเม็กซิโก ประเทศจีน และการค้าระหว่างประเทศ เป็นภัยคุกคามการจ้างงานของอุตสาหกรรมการผลิตสหรัฐฯ ส่งผลให้ประชากรสหรัฐฯ ตกงาน

ปัจจุบันโลกของเทคโนโลยีมีความก้าวหน้าไปมาก อุตสาหกรรมการผลิตสหรัฐฯ ได้ปรับปรุง โรงงานของตนให้มีศักยภาพในการผลิตมากยิ่งขึ้น โดยการนำหุ่นยนต์และเครื่องจักรมาใช้ในโรงงานและ สายการผลิต เนื่องจากการผลิตสินค้าจากหุ่นยนต์และเครื่องจักรสามารถช่วยกำจัดข้อผิดพลาดที่อาจเกิดขึ้นจากมนุษย์ และสามารถดำเนินการผลิตได้ตลอด 24 ชั่วโมง 365 วัน โดยใช้แรงงานที่น้อยกว่าเพื่อลดต้นทุนในการผลิต ซึ่งบริษัทสหรัฐฯ บางบริษัทเลือกที่จะใช้สิทธิทางการค้าโดยการย้ายฐานการผลิตไปตั้งอยู่ในประเทศคู่ค้าซึ่งมีอัตรา ค่าแรงที่ต่ำกว่าสหรัฐฯ หลายเท่าตัว

หลังจากการขู่ใช้มาตรการทางภาษีจัดเก็บภาษีสินค้านำเข้าจากต่างประเทศในอัตราร้อยละ 35 ทำให้บริษัทสหรัฐฯ หลายบริษัทหันกลับมาทำการลงทุนในสหรัฐฯ มากขึ้น ซึ่งคาดว่าการลงทุนเพิ่มของบริษัท สหรัฐฯ ครั้งนี้เป็นการลงทุนขยายโรงงานโดยการเพิ่มหุ่นยนต์และเครื่องจักรในการผลิตมากกว่าเพิ่มจำนวนแรงงาน อย่างไรก็ดี ปัจจัยที่ทำให้บริษัทสหรัฐฯ ย้ายฐานการผลิตกับมายังสหรัฐฯ ได้แก่ อัตราค่าแรงในต่างประเทศเพิ่ม สูงขึ้น ผลิตในสหรัฐฯ ใช้ระยะเวลาในการขนส่งน้อยกว่า และสามารถผลิตตามความต้องการของผู้บริโภคได้ทันที

ขอคิดเห็น/ขอเสนอแนะ ผู้ผลิต/ผู้ส่งออกไทยควรที่จะติดตามสถานการณ์แนวนโยบายการค้า และการลงทุนของสหรัฐฯ อย่างต่อเนื่องเพื่อให้สามารถปรับตัวรับมือกับความเปลี่ยนแปลงที่อาจจะเกิดขึ้นใน อนาคต คาดว่านโยบายของรัฐบาลชุดใหม่ของสหรัฐฯ อาจยังไม่ส่งผลกระทบต่อการส่งออกสินค้าของไทยในขณะนี้ หลายฝ่ายมีความเชื่อว่าการสร้างโรงงานใหม่ในสหรัฐฯ หรือการย้ายฐานผลิตกลับมายังสหรัฐฯ เกิดขึ้นได้ยาก เนื่องจากสหรัฐฯ มีอัตราค่าแรงที่สูงกว่าประเทศอื่นๆ นอกจากนี้ กลุ่มบริษัทสหรัฐฯ ที่ลงทุนในไทย ยังคงพึ่งพาการ ผลิตในประเทศไทย เพื่อให้ไทยเป็นศูนย์กระจายสินค้าในภูมิภาค ASEAN และถ้าหากสหรัฐฯ ขึ้นภาษีนำเข้าจาก ประเทศจีน อาจเป็นผลดีต่อการส่งออกของไทย เนื่องจากไทยมีต้นทุนในการผลิตที่ถูกกว่าจีน

โอกาสสินค้าไทยถ้าสหรัฐฯ ย้ายฐานผลิตกลับประเทศ ได้แก่ สินค้าไทยในกลุ่มกลุ่มวัตถุดิบ วัตถุดิบที่ไม่สามารถผลิตได้ในสหรัฐฯ ชิ้นส่วนสินค้าเพื่อนำมาประกอบให้เป็นผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปในสหรัฐฯ ชิ้นส่วน อุปกรณ์ในการผลิต และเครื่องจักรที่ใช้ในการผลิต เป็นต้น โดยเฉพาะกลุ่มที่ต้องการทดแทนการนำข้าจากจีน เม็กซิโก ซึ่งจะมีต้นทุนราคาที่สูงขึ้น

ขอขอบคุณข่าวจาก กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์

แง้มนโยบายการค้าสหรัฐฯ โดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์

ขอบขอบคุณภาพจาก หนังสือพิมพ์ไทยรัฐ

หลังประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ เข้ารับตำแหน่ง ได้ประกาศนโยบายอเมริกาต้องมาก่อน (America First) สร้างความระส่ำระสายต่อเศรษฐกิจทั่วโลก โดยเฉพาะประเด็นการประกาศถอนตัวจากการทำความตกลงหุ้นส่วนยุทธศาสตร์เศรษฐกิจภาคพื้นแปซิฟิก (TPP) ส่งผลกระทบต่อสมาชิก 11 ประเทศ สหรัฐต้องหวน กลับไปเจรจาความตกลงการค้าเสรีทวิภาคี ควบคู่ความหวั่นเกรง นโยบายที่สหรัฐจะใช้มาตรการทางการค้ากับ ประเทศคู่ค้า “ประชาชาติธุรกิจ” ได้มี โอกาสสัมภาษณ์ “อภิรดี ตันตราภรณ์” รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ถึงแนวทางการดำเนินนโยบายการค้าระหว่างประเทศนับจากนี้ และการเตรียมประเด็นหารือกรอบการค้าและ การลงทุนระหว่างไทยกับสหรัฐ (TIFA) ในเดือนเมษายนนี้

นโยบายเจรจาการค้ากับสหรัฐ

การเจรจากับสหรัฐมีหลายรูปแบบ ทั้งตามนโยบายนายสมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกรัฐมนตรีที่ ต้องการให้ไทยเจรจาเพื่อสร้างความเป็นพันธมิตรทางธุรกิจ หรือ Strategic Partnership ซึ่งไทยมีกรอบการ เจรจาความตกลงการค้าและการลงทุนไทย- สหรัฐ (TIFA) อยู่สามารถคุยภายใต้กรอบ TIFA ไปก่อน เพราะมี แนวทางเดิมอยู่แล้ว

TIFA เป็นความร่วมมือหลวม ๆใช่ กรอบนี้เป็นความร่วมมือ จะเน้นไปที่การเจรจาเพื่อแก้ไขปัญหาและ อุปสรรคทางการค้า ส่วนการเปิดตลาดหรือลดภาษีจะไม่มีการคุยกัน การลดภาษีไม่ได้ถือเป็นประเด็นหลัก เพราะปัจจุบันระดับอัตราภาษีของไทย-สหรัฐค่อนข้างลดลงต่ำมากแล้ว

โอกาสฟื้น FTA ไทย-สหรัฐ

ขณะนี้สหรัฐมี TPP (ความตกลงหุ้นส่วนยุทธศาสตร์เศรษฐกิจภาคพื้นแปซิฟิก) ซึ่งเป็นมาตรฐานในการเปรียบเทียบ (Benchmark) อยู่แล้ว ดังนั้น การจะเจรจาความตกลงเอฟทีเอไทย-สหรัฐ เป็นไปได้ที่จะใช้ระดับ มาตรฐานเดียวกับ TPP แล้วไทยจะรับได้หรือไม่ เพราะเป็นไปไม่ได้เลยที่ประธานาธิบดีทรัมป์ ซึ่งถอนตัวออกจาก TPP จะเจรจาใหม่ โดยลดระดับมาตรฐานลงจาก TPP เดิมที่เคยตกลงไว้แล้ว ดังนั้น เรา ต้องเตรียมท่าที เรื่องต่าง ๆ ที่เคยเป็นประเด็นที่มีการถกเถียงกัน เช่นเรื่องทรัพย์สินทางปัญญาจะมีแนวทางเช่นไร ขณะนี้มองว่าเราต้องเดินหน้าเจรจาความ ตกลงหุ้นส่วนยุทธศาสตร์เศรษฐกิจภายในภูมิภาค (RCEP) ของ 16 ประเทศให้เสร็จสิ้นโดยเร็วจะดีกว่า

ประเด็นที่จะหารือใน TIFA

รอบนี้การแก้ปัญหาอุปสรรคการค้าไทย-สหรัฐ ที่ค้างอยู่ เช่น การส่งออกสินค้าเครื่องหนัง ความร่วมมือด้านทรัพย์สินทางปัญญา เพราะไทยกำลังก้าวสู่การเป็นเศรษฐกิจ New Economy เราเน้นการให้ความคุ้มครอง ทรัพย์สินทางปัญญาจะต้องปรับปรุงระบบและเพิ่มการให้ความคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาให้มีประสิทธิภาพดีขึ้นเพื่อคุ้มครองนักคิดของไทยไม่ใช่ทำเพื่อนักลงทุนต่างชาติอย่างเดียว เพราะปัจจุบัน มีการวิจัยและพัฒนาสารสกัดจากพืชผลิตเป็นยารักษาโรคมะเร็งและต้องส่งเสริมให้เกิดการพัฒนาต่อยอดเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มซึ่งไทยอาจขอให้สหรัฐเข้ามาช่วยเหลือในการวิจัยและพัฒนาด้านนี้ร่วมกัน

ส่วนการทบทวนสถานะประเทศคู่ค้าตามกฎหมาย 301 Special ที่จัดให้ไทยเป็นประเทศที่มีการ ละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาในกลุ่มที่ต้องจับตามองเป็นพิเศษ หรือ PWL นั้น ทางกรมทรัพย์สินทางปัญญาดูแล การปฏิบัติตามแผนปฏิบัติการ (Action Plan) อยู่แล้วขึ้นบัญชี PWL 9 ปีไม่มีมาตรการอะไรอย่าไปประมาท เพราะถึงอย่างไรเราต้องท าให้ดีขึ้น

สหรัฐจะเพิ่มมาตรการแรงงานหลายประเทศให้ความส าคัญ เช่น อัครราชทูตฟินแลนด์มีการหารือเรื่อง นี้ เรากำลังปรับปรุงเรื่องสวัสดิการความเป็นอยู่ของแรงงาน หากไทยพัฒนาไปสู่การผลิตสินค้าที่มีนวัตกรรมท า ให้มีมูลค่าจะช่วยด้านสวัสดิการแรงงานทางอ้อมจำเป็นต้องปรับกฎหมายแรงงาน ทางกระทรวงแรงงานกำลังพิจารณาในรายละเอียด ต้องเตรียมรองรับการเข้าเป็นภาคีของอนุสัญญา ขององค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) และปฏิบัติตามมาตรฐานสากลทางด้านแรงงาน

ทรัมป์ดึงธุรกิจกลับสหรัฐกระทบลงทุนไทย

ถึงสหรัฐมีนโยบายสนับสนุนให้นักธุรกิจสหรัฐกลับไปลงทุนในประเทศมากขึ้นแต่คงยังไม่มีการเคลื่อนย้ายกลับในทันทีเพราะมีหลายปัจจัยที่เป็นองค์ประกอบในการตัดสินใจลงทุน เช่น ความได้เปรียบเรื่อง แรงงานฐานวัตถุดิบ หรือบางกลุ่มเข้ามาผลิตเพื่อขายในตลาดอาเซียน หากย้ายการลงทุนกลับไปมีต้นทุนค่าขนส่ง

ระยะสั้น บ.สหรัฐไม่ย้ายทุนกลับ

บางส่วนอาจจะกลับไป แต่คงไม่มากจนทำให้มีผลว่าเงินทุนไหลออกไปมาก ในอดีตเคยมีการเจรจา ความตกลงเขตการค้าเสรีเอฟทีเอ ไทยเคยจะขอลดภาษีรองเท้า แต่สหรัฐไม่ยอม เพราะต้องการปกป้องแบรนด์ รองเท้าสหรัฐ แต่ปัจจุบันโรงงานดังกล่าวย้ายฐานผลิตไปในจีนขายทั่วโลก ขายดีกว่าที่คุ้มครองแรงงาน 500 คน ในบอสตัน

จะมีการประชุม กนศ.

คงจะประชุมในเร็ว ๆ นี้

แก้เกมช่วยชาวไร่มันถูกกดราคารับซื้อ

ปัญหาเรื่องราคามันสำปะหลังตกต่ำ เป็นสิ่งที่กระทรวงตระหนักดีว่าทั้งผู้ผลิตมันเส้นและเกษตรกรได้รับผลกระทบจากเรื่องนี้และได้แจ้งกับผู้ผลิตไปแล้วว่า อย่างแรกคือ ไทยไม่ควรจะพึ่งพาตลาดจีน 90% ควร จะกระจายไปหาตลาดใหม่ หรือนำมันเส้นมาผลิต ต่อยอดสร้างมูลค่าเพิ่ม ซึ่งการแก้ไขปัญหาเชิงโครงสร้างที่เกิด ขึ้นมาหลายสิบปีแล้ว ไม่ใช่เรื่องที่จะสามารถแก้ไขได้ในทันที แต่ก็ไม่ได้นิ่งนอนใจได้ช่วยเร่งหาตลาดใหม่ โดยนำ คณะบริษัท ผู้นำเข้าจากอินเดีย 5 ราย เดินทางมาเจรจาซื้อผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังจากไทยเมื่อวันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2560 ได้รับ ค าสั่งซื้อทันทีมูลค่า 571 ล้านบาท และเร็ว ๆ นี้จะมีการน าคณะสมาคมแป้งมันสำปะหลังไทย เดินทางไป สำรวจโอกาสการลงทุนโรงแป้งที่ เมือง เชนไน ประเทศอินเดีย เพราะที่ผ่านมาอินเดียเก็บภาษีแป้งนำเข้าสูง ไทยจึงจะไปลงทุนเพื่อผลิตแป้ง เพื่อจำหน่ายในตลาดอินเดีย ขณะเดียวกัน ได้พบกับ นางซาตู ซุยก์การี-เคลฟเวน เอกอัครราชทูตสาธารณรัฐฟินแลนด์ เพื่อหารือ ประเด็นที่ภาคเอกชนฟินแลนด์แสดงความสนใ0ที่ จะนำบริษัทมาลงนามร่วมทุนผลิตเอทานอล ที่ จ. อุบลราชธานี

อย่างไรก็ตาม ยืนยันว่ากฎหมายไทยไม่ได้เอื้อให้นักลงทุนต่างชาติ แต่การเข้ามาลงทุนจากนักลงทุน เหล่านี้เกิดจากการหาช่องทางที่เป็นช่องโหว่ทางกฎหมายเข้ามาขยายการลงทุน

หากไทยไม่สามารถแก้ไขปัญหาราคามันสำปะหลังตกต่ำได้ จำเป็นต้องใช้มาตรการตั้งราคาขั้นต่ำหรือไม่ นางอภิรดีระบุว่า ต้องคำนึงถึงผลกระทบ จากการกำหนดราคาขั้นต่ำด้วยว่า อาจทำให้คู่แข่งอย่างเวียดนาม ส่งออกได้มากขึ้น ดังนั้น การกระจายตลาดหรือไม่ก็แปรรูปมันเส้นเป็นแอลกอฮอล์ในประเทศแล้วขายออกไป จะเป็นแนวทางแก้ไขปัญหาที่ดีกว่า

ที่มา: กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์

ฟื้นนโยบายศก.ระหว่างประเทศ “นายกฯ ตู่” นั่งหัวโต๊ะนัดแรก ถกข้อตกลง TPP

Reuters

ครม.ไฟ เขียวตั้ง กนศ. “นายกฯตู่นั่งหัวโต๊ะ” พาณิชย์ชงผลศึกษา TPP เข้าร่วมที่ประชุมนัดแรก ก.พ.นี้ พร้อมเดินเครื่องผลักดันการค้าระหว่างประเทศปี′59 โต 5% เตรียมเรียกประชุมทูตพาณิชย์ประเมินสถานการณ์ส่งออก

นางสาวชุติมา บุณยประภัศร ปลัดกระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยว่า ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติตั้งคณะกรรมการกำหนดนโยบายเศรษฐกิจระหว่างประเทศ (กนศ.) โดยมีนายกรัฐมนตรีเป็นประธานและมีรองนายกรัฐมนตรีฝ่ายเศรษฐกิจเป็นรองประธาน และมีปลัดกระทรวงพาณิชย์เป็นฝ่ายเลขานุการ พร้อมด้วยกรรมการจากกระทรวงเศรษฐกิจและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอีกร่วม 10 คน และเตรียมจัดประชุมนัดแรก เพื่อเสนอผลการศึกษาความเป็นไปได้ในการเข้าร่วมการเจรจาความตกลงหุ้นส่วนทาง เศรษฐกิจภาคพื้นแปซิฟิก (TPP) ซึ่งทางกรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศได้ให้สถาบันปัญญาภิวัฒน์ศึกษา คาดว่าจะเสร็จในเดือนกุมภาพันธ์ 2559

กนศ.จะทำหน้าที่กำหนดนโยบายด้านเศรษฐกิจ ระหว่างประเทศ รวมถึงนโยบายเกี่ยวกับการเจรจาการค้าและการลงทุน ระหว่างประเทศ รวมถึงกำหนดยุทธศาสตร์ภาพรวม ซึ่งจะมีบทบาทที่แตกต่างจากคณะกรรมการพัฒนาการค้าระหว่างประเทศ (พกค.) ที่จะดูแลด้านการผลักดันการผลิต การส่งออกสินค้า บริการระหว่างประเทศ การนำเข้าปัจจัยการผลิต การหาตลาด รวมถึงการแก้ไขปัญหาและอุปสรรคทางการค้า

สำหรับแผนผลักดันการส่งออกในปี 2559 กระทรวงพาณิชย์จะผลักดันการส่งออกบริการให้มากขึ้น จากที่ตั้งเป้าหมายผลักดันการส่งออกให้ได้ 5% โดยในวันที่ 20 มกราคมนี้ จะมีการเรียกประชุมผู้อำนวยการสำนักงานส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ (ทูตพาณิชย์) ทั่วโลก เพื่อประเมินสถานการณ์และกำหนดมาตรการและแผนผลักดันการส่งออกต่อไป

ด้านนายวัลลภ วิตนากร รองประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) ในฐานะประธานคณะทำงานศึกษา TPP ภายใต้คณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน (กกร.) กล่าวว่า หลังจากศึกษาความเป็นไปได้ในการเข้าร่วม TPP มา 2 เดือน เบื้องต้นเอกชนส่วนใหญ่เห็นด้วยที่ต้องเข้าร่วม TPP มีเพียงกลุ่มปศุสัตว์ยังคงกังวล และได้มอบให้แต่ละองค์กรกลับไปฟังความคิดเห็นภายในกลุ่ม และสรุปให้เสร็จสิ้นภายในเดือนมกราคมนี้

ที่มา: ประชาชาติธุรกิจออนไลน์, http://www.prachachat.net/news_detail.php?newsid=1452254443

ขอบคุณข้อมูล: สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงวอชิงตัน