เมื่อเดือนเมษายน 2564 ประธานาธิบดีไบเดนได้เผยข้อเสนอแผนงานช่วยเหลือธุรกิจขนาดเล็กในสหรัฐฯ ภายใต้แผนปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐาน The American Jobs Plan

ในช่วงก่อนการระบาดของโควิด-19 ธุรกิจขนาดเล็กจำนวนมากในสหรัฐฯ ต่างประสบปัญหาทางธุรกิจ ซึ่งเกิดจากข้อจำกัดด้านแรงงาน กฎหมายภาษีที่ไม่เอื้อต่อธุรกิจขนาดเล็ก และข้อจำกัดด้านโครงสร้างพื้นฐาน โดย 7 ใน 10 ของกลุ่มธุรกิจเห็นว่า สหรัฐฯ ควรมีการปรับปรุงเครือข่ายเชื่อมโยงอินเตอร์เน็ต ในขณะที่ 2 ใน 3 เห็นว่า โครงสร้างพื้นฐานด้านการคมนาคม เช่น ถนนและสะพาน ควรได้รับการแก้ไขอย่างเร่งด่วน

ข้อเสนอแผนงานหลักของประธานาธิบดีไบเดนเพื่อการสนับสนุนโดยตรงแก่ธุรกิจขนาดเล็ก ภายใต้แผน The American Jobs Plan จึงมุ่งเน้นการปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานในสหรัฐฯ ได้แก่ การเพิ่มการเข้าถึงสัญญาจัดซื้อจัดจ้างของรัฐบาลกลาง และการลงทุนมากกว่า 1.1 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐในโครงการจัดหาเงินทุนและความช่วยเหลือด้านเทคนิค ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อธุรกิจขนาดเล็ก รวมถึงผู้ผลิตรายย่อย โดยแผนการดังกล่าวจะเข้ามามีส่วนช่วยในด้านต่าง ๆ ดังนี้

เพิ่มโอกาสให้แก่ธุรกิจขนาดเล็กในการทำสัญญาจัดซื้อจัดจ้างกับรัฐบาลกลาง

จัดซื้อจัดจ้างผู้รับเหมาและผู้ให้บริการรายย่อยในการซ่อมแซมโครงสร้างพื้นฐานด้านการคมนาคม รวมไปถึงการปรับปรุงศูนย์การแพทย์เพื่อทหารผ่านศึกและการฟื้นฟูอาคารของรัฐบาลกลางอื่น ๆ

ส่งเสริมการสร้างและขยายธุรกิจขนาดเล็กในชุมชนที่ด้อยโอกาส

สร้างเครือข่ายศูนย์บ่มเพาะธุรกิจขนาดเล็กและศูนย์กลางนวัตกรรม เพื่อให้ประชากรทุกกลุ่มสามารถแข่งขันในตลาดได้อย่างเท่าเทียม

ส่งเสริมให้ธุรกิจขนาดเล็กโดยเฉพาะกลุ่มธุรกิจที่ด้อยโอกาส ให้มีส่วนร่วมอย่างเต็มที่ด้านนวัตกรรม

จัดสรรงบประมาณ 5 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ในโครงการของรัฐบาลกลาง เพื่อช่วยส่งเสริมให้บริษัทขนาดเล็กมีส่วนร่วมในโครงการวิจัยและพัฒนาที่มีศักยภาพเชิงพาณิชย์

ช่วยให้ธุรกิจการผลิตของชนกลุ่มน้อยเข้าถึงแหล่งทุน

จัดตั้งโครงการเงินกู้ผ่านหน่วยงาน Minority Business Development Agency เพื่อสนับสนุนให้ผู้ผลิตรายย่อยที่ดำเนินการโดยชนกลุ่มน้อย และกลุ่มผิวสี สามารถเข้าถึงแหล่งเงินทุนได้

จัดตั้งแหล่งเงินทุนใหม่สำหรับผู้ผลิตรายย่อย

จัดตั้งโครงการสินเชื่อเพื่อร่วมลงทุนกับภาคเอกชนในฐานอุตสาหกรรม

เพิ่มงบประมาณเงินกู้และเงินลงทุนแก่ธุรกิจขนาดเล็ก

จัดสรรงบประมาณ 1.5 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ ในโครงการ Small Business Administration’s 7(a) loan program และ 5 พันล้านดอลลาร์ในโครงการ Small Business Investment Company

เสริมสร้างความแข็งแกร่งในห่วงโซ่อุปทานการผลิตและระบบนิเวศนวัตกรรม

ส่งเสริมอุตสาหกรรมการผลิตในสหรัฐฯ ผ่านโครงการ Manufacturing Extension Partnership และ Manufacturing USA รวมถึงการจัดตั้งสำนักงานเพื่อสนับสนุนอุตสาหกรรมและการผลิตสินค้าที่สำคัญ พร้อมทั้งจัดตั้งศูนย์กลางระดับภูมิภาคเพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาเทคโนโลยีและสร้างธุรกิจใหม่ ๆ ทั่วประเทศ

นอกจากนี้ ประธานาธิบดีไบเดน ยังได้เผยข้อเสนอแผนงาน Made in America Tax Plan ซึ่งจะช่วยยกระดับการแข่งขันระหว่างธุรกิจขนาดเล็กและบริษัทข้ามชาติขนาดใหญ่ให้เป็นไปอย่างเสมอภาค โดยมีวัตถุประสงค์ให้บริษัทขนาดใหญ่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงการเสียภาษีในส่วนของรายได้ในต่างประเทศ หรือจ่ายภาษีในอัตราที่ต่ำกว่าธุรกิจขนาดเล็ก

ทั้งนี้ ทั้งสองแผนงานเป็นข้อเสนอที่ยังต้องผ่านการพิจารณาของรัฐสภาสหรัฐฯ ซึ่งน่าจับตามองต่อไปว่า จะช่วยฟื้นฟูเศรษฐกิจสหรัฐฯ หลังวิกฤติโควิด-19 โดยเฉพาะสำหรับกลุ่มผู้ประกอบการรายย่อยและกลุ่มเปราะบางได้อย่างมีประสิทธิภาพมากน้อยเพียงใด

อ้างอิงข้อมูลจาก

https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/04/13/fact-sheet-the-american-jobs-plan-supports-small-businesses/

เมื่อวันที่ 30 มี.ค. 2564 ประธานาธิบดีไบเดน ได้ลงนามอนุมัติขยายระยะเวลาโครงการ Paycheck Protection Program (PPP) ซึ่งจัดตั้งขึ้นเมื่อปีที่ผ่านมา เพื่อช่วยธุรกิจขนาดเล็กที่เผชิญกับภาวะเศรษฐกิจที่ตกต่ำจากการแพร่ระบาดของโควิด-19 โดยกำหนดระยะเวลาในการยื่นขอสินเชื่อ PPP ได้รับการขยายออกไปจากวันที่ 31 มี.ค. ไปเป็นวันที่ 31 พ.ค. และกฎหมายได้ขยายเวลาอนุมัติเงินกู้ไปถึงวันที่ 30 มิ.ย. เพื่อให้ Small Business Administration (SBA) มีเวลาเพิ่มเติมในการดำเนินการกับใบสมัคร

ประธานาธิบดีไบเดนกล่าวขอบคุณวุฒิสมาชิกพรรคเดโมแครต  Ben Cardin และ Jeanne Shaheen และวุฒิสมาชิกพรรครีพับลิกัน Marco Rubio และ Susan Collins  ที่ช่วยผลักดันร่างกฎหมายให้ผ่านรัฐสภาและได้รับการสนับสนุนจากทั้งสองพรรคอย่างล้นหลาม ร่างกฎหมายการขยายกำหนดเวลาได้รับการอนุมัติในสภาผู้แทนราษฎรด้วยคะแนนเสียง 415 ต่อ 3 และได้รับการอนุมัติในวุฒิสภาด้วยคะแนนเสียง 92 ต่อ 7

จากข้อมูลของ Small Business Administration ณ วันที่ 28 มี.ค. 2564 นับตั้งแต่โครงการเริ่มขึ้นเมื่อปีที่แล้ว โครงการได้อนุมัติสินเชื่อแล้วกว่า 8.7 ล้านรายการ รวมมูลค่ามากกว่า 734,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และสำหรับเงินกู้ทั้งหมดในปี 2564 ร้อยละ 78.4 เป็นโครงการเงินกู้มูลค่า 50,000 ดอลลาร์สหรัฐหรือต่ำกว่า และมีมูลค่าเฉลี่ยต่อโครงการอยู่ที่ 59,000 ดอลลาร์สหรัฐ

โครงการ PPP ได้จัดสรรงบประมาณเพื่อบรรเทาผลกระทบจากการแพร่ระบาดของโควิด-19 รวมมากกว่า 687,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยได้เสนอสินเชื่อธุรกิจขนาดเล็กแบบไม่ต้องจ่ายคืนรัฐบาลหากนายจ้างตกลงที่จะคงการจ่ายเงินเดือนให้แก่ลูกจ้าง

โครงการ PPP เปิดตัวเมื่อปีที่แล้วและเป็นส่วนหนึ่งในร่างกฎหมายเยียวยาผลกระทบโควิด-19 กำหนดให้มีการปล่อยเงินกู้ให้กับธุรกิจขนาดเล็ก เช่น ธุรกิจร้านอาหาร ซึ่งได้รับผลกระทบอย่างหนักจากมาตรการล็อกดาวน์เพื่อควบคุมการระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 ภายใต้โครงการดังกล่าว ธุรกิจขนาดเล็กจะได้รับเงินกู้แบบให้เปล่า หากสามารถปฏิบัติตามข้อกำหนดของโครงการได้

ข้อเสนอการขยายเวลาดังกล่าว ได้ถูกนำเสนอเป็นครั้งแรกโดยคณะกรรมาธิการธุรกิจขนาดเล็ก (House Small Business Committee) นำโดยนาง Nydia Velázquez ประธานคณะกรรมาธิการฯ โดยกำหนดให้โครงการ PPP ขยายระยะเวลาการปิดรับสมัครออกไปอีกสองเดือน และให้มีเวลาเพิ่มอีก 30 วันสำหรับ Small Business Administration จัดการเอกสารใบสมัครเงินกู้ที่ส่งมาก่อนกำหนดวันหมดเขตใหม่ คือวันที่ 31 พ.ค. 2564

“ความต้องการสินเชื่อจากโครงการ PPP ในขณะนี้ เป็นเครื่องพิสูจน์ถึงความสำเร็จของโครงการและผลกระทบที่ยังคงอยู่จากการแพร่ระบาด” Velázquez กล่าวในแถลงการณ์ “นั่นเป็นเหตุผลที่เราไม่สามารถยุติความช่วยเหลือทางการเงินต่อธุรกิจขนาดเล็กได้ในตอนนี้ และการขยายระยะเวลาออกไปครั้งนี้มีความสำคัญมาก”

นาง Carolyn Bourdeaux สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรรัฐจอร์เจียสังกัดพรรคเดโมแครตกล่าวว่า โครงการ PPP จะช่วยต่อชีวิตให้กับบรรดาธุรกิจขนาดเล็กทั่วประเทศซึ่งรวมถึงในรัฐจอร์เจียด้วย โดยธุรกิจกลุ่มนี้พยายามที่จะอยู่รอดในช่วงเวลาที่สหรัฐฯ เผชิญวิกฤตด้านเศรษฐกิจและสาธารณสุข

ข่าวนี้ถือเป็นการเปลี่ยนแปลงที่น่ายินดีสำหรับธุรกิจขนาดเล็กที่ยังคงประสบกับความยากลำบากทางการเงินจากการแพร่ระบาดของโควิด-19 โดย เมื่อวันที่ 22 ก.พ. ประธานาธิบดี โจ ไบเดนได้แก้ไขรายละเอียดของโครงการ PPP เพื่อกำหนดเป้าหมายในการมุ่งช่วยเหลือกลุ่มผู้ประกอบการธุรกิจขนาดเล็ก และตรวจสอบให้แน่ใจว่ามีการกระจายความช่วยเหลือเป็นไปอย่างเท่าเทียมกัน

ในร่างกฎหมายกระตุ้นเศรษฐกิจมูลค่า 1.9 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐที่ประธานาธิบดี โจ ไบเดน ลงนามเมื่อวันที่ 11 มี.ค. ที่ผ่านมา มีการจัดสรรเงิน 5 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐสำหรับธุรกิจขนาดเล็ก รวมถึงเงินจำนวน  7.25 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ที่จัดสรรไว้สำหรับโครงการ PPP โดยเฉพาะ

คณะกรรมการธนาคารกลางสหรัฐฯ (Federal Reserve Board) ยังประกาศก่อนจะมีการลงมติการขยายระยะเวลาของโครงการ PPP เอาไว้ว่า จะขยายขอบเขตสภาพคล่องของโครงการ PPP ให้แก่ธนาคารไปจนถึงวันที่ 30 มิ.ย. เพื่อให้ธนาคารยังสามารถดำเนินการทำสัญญาเงินกู้ผ่านโครงการแก่ธุรกิจขนาดเล็กต่อไปได้

อ้างอิงข้อมูลจาก

• https://www.businessinsider.in/policy/economy/news/paycheck-protection-program-may-be-extended-through-may-31-to-provide-aid-to-small-businesses/articleshow/81456554.cms

• https://www.politico.com/news/2021/03/11/congress-small-business-loan-program-extension-475294

• https://www.cbsnews.com/news/ppp-extension-law-deadline-may-31/

เมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ ที่ผ่านมา ประธานาธิบดีโจ ไบเดน ออกประกาศเรื่องการเปลี่ยนแปลงเงินกู้ ภายใต้โครงการ Paycheck Protection Project โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อรับประกันว่า เจ้าของธุรกิจขนาดเล็กและเจ้าของธุรกิจที่เป็นคนกลุ่มน้อยที่ได้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดของโควิด-19 จะสามารถเข้าถึงการได้รับความช่วยเหลือเพิ่มมากขึ้นจากรัฐบาลกลาง

การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เพื่ออำนวยความสะดวกในการกู้ยืมเงินสำหรับผู้รับจ้างเหมา (contractor) ผู้ประกอบอาชีพส่วนตัว ผู้ที่ไม่ได้ถือสัญชาติอเมริกันที่อาศัยอยู่ในสหรัฐอเมริกา และเจ้าของธุรกิจที่ชอบด้วยกฎหมายที่ไม่มีคดีความหรือการกระทำความผิดมาก่อน นอกจากนี้ยังจะเปิดโอกาสในช่วงเวลา 14 วันโดยเริ่มตั้งแต่วันที่ 9 มีนาคมให้สำหรับธุรกิจที่มีพนักงานน้อยกว่า 20 คน ได้ยื่นขอความช่วยเหลือจากรัฐบาลอีกด้วย

ก่อนหน้านี้ ประธานาธิบดีไบเดนเคยวิพากษ์วิจารณ์โครงการเงินกู้ในช่วงรัฐบาลชุดก่อน เนื่องจากโครงการดังกล่าวมุ่งให้ความช่วยเหลือแก่ธุรกิจขนาดใหญ่ที่มีความสัมพันธ์อันดีกับธนาคารอยู่ก่อนแล้ว ในขณะที่ธุรกิจขนาดเล็กพยายามดิ้นรนเพื่อให้ได้รับการช่วยเหลือและพยุงธุรกิจให้อยู่รอดได้ การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวจึงมีจุดมุ่งหมายเพื่อช่วยเหลือธุรกิจของคนกลุ่มน้อย สตรี และทหารผ่านศึก รวมไปถึงธุรกิจในพื้นที่ชนบท

เจ้าหน้าที่ฝ่ายบริหารของไบเดนเตือนว่า การแพร่ระบาดของโควิด-19 ซึ่งทำให้ธุรกิจขนาดเล็กจำนวนมากต้องตกอยู่ในภาวะ “พิการ” ยังต้องใช้เวลาอีกหลายเดือนก่อนที่ภาวะนั้นจะสิ้นสุดลง ที่ผ่านมามีธุรกิจขนาดเล็กอย่างน้อย 400,000 แห่งต้องปิดตัวลงอย่างถาวร

“ ธุรกิจขนาดเล็กเป็นกลไกขับเคลื่อนความก้าวหน้าทางเศรษฐกิจของประเทศเรา ซึ่งเป็นเสมือนกาวในหัวใจและจิตวิญญาณของชุมชนของเรา แต่พวกเขากำลังถูกบดขยี้” ไบเดนกล่าว

โครงการ Paycheck Protection Program กลับมาให้บริการอีกครั้งเมื่อต้นปี 2564 โดยมีระบบป้องกันการฉ้อโกง และมุ่งเน้นการให้ความช่วยเหลือแก่ธุรกิจขนาดเล็กที่ไม่สามารถขอความช่วยเหลือได้ก่อนหน้านี้ โดยเฉพาะธุรกิจที่เป็นเจ้าของคนผิวดำและชาวลาติน ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมาส่วนแบ่งเงินทุนที่ให้กับธุรกิจที่มีพนักงานน้อยกว่า 10 คน เพิ่มขึ้นเกือบ 60 % และส่วนแบ่งเงินทุนที่ให้กับธุรกิจขนาดเล็กในพื้นที่ชนบทเพิ่มขึ้นเกือบ 30 % โดยโครงการนี้จะสิ้นสุดลงในวันที่ 31 มีนาคม 2564

ทั้งนี้ ประธานาธิบดีไบเดนกำลังขอเงินทุนเพิ่มเติมจากรัฐสภาสหรัฐฯ เพื่อช่วยเหลือธุรกิจขนาดเล็ก ที่รวมถึงเงินช่วยเหลือ 15,000  ล้านดอลลาร์สหรัฐ สำหรับธุรกิจที่ได้รับผลกระทบหนักที่สุดและ 35,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐสำหรับโครงการกู้ยืมสำหรับธุรกิจขนาดเล็ก

แหล่งที่มา: https://www.nbcnews.com/politics/white-house/biden-announce-changes-loan-program-aimed-aiding-small-minority-owned-n1258480

สิ่งที่คนทั่วโลกต่างจับตามองหลังจากที่นายโจ ไบเดน ได้เข้ารับตำแหน่งประธานาธิบดีคนที่ 46 ของสหรัฐอเมริกาอย่างเป็นทางการไปเมื่อวันที่ 20 ม.ค. ที่ผ่านมาก็คือ เรื่องการแก้เกมเศรษฐกิจเพื่อกอบกู้ความเป็นผู้นำทางด้านเศรษฐกิจโลกกลับคืนมา

โดยเมื่อวันที่ 25 ม.ค. ไบเดนได้ลงนามในคำสั่งประธานาธิบดีซึ่งมีชื่อว่า “Buy American” เพื่อสร้างความเชื่อมั่นว่า รัฐบาลกลางสหรัฐฯ จะใช้จ่ายเงินภาษีของประชาชนไปกับสินค้าที่ผลิตในสหรัฐฯ และถือเป็นความพยายามที่จะกระตุ้นอุตสาหกรรมการผลิตภายในประเทศให้กลับมาเติบโตอีกครั้ง

ประธานาธิบดีไบเดน เล็งเห็นแล้วว่า การใช้นโยบาย America First ไม่สามารถแก้ปัญหาเศรษฐกิจได้ ไบเดนและพรรคเดโมแครตจึงเสนอนโยบายด้วยการใช้เศรษฐกิจสีเขียว หรือ Green New Deal ผสมเข้ากับ Buy American ซึ่งจะใช้จ่ายเงินถึง 600,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพื่อสร้างเศรษฐกิจ สร้างตำแหน่งงานใหม่ ๆ จากพลังงานทางเลือก พลังงานสะอาด และมุ่งไปที่เทคโนโลยีดิจิทัลชั้นสูง โดยการปรับเปลี่ยนมาใช้รถยนต์ไฟฟ้า (EV) การสนับสนุนสตาร์ทอัพ และการเสนอขึ้นค่าแรงขั้นต่ำสำหรับเจ้าหน้าที่รัฐจาก 7.25 ดอลลาร์สหรัฐ เป็น 15 ดอลลาร์สหรัฐ

Green New Deal จะเป็นทางเลือกใหม่ ล่าสุดมีการประกาศออกมาแล้วว่า นโยบายต่างประเทศกับความมั่นคงของสหรัฐฯ ในสมัยของไบเดน จะต้องไปพร้อม ๆ กันกับเศรษฐกิจสีเขียว สหรัฐฯ จะกลับสู่ข้อตกลงแบบพหุภาคีที่เคยถอนตัวไปก่อนหน้านี้ แล้วไทยจะได้รับผลกระทบอะไรบ้างจากนโยบายนี้

รองศาสตราจารย์ ดร.สมภพ มานะรังสรรค์ อธิการบดีสถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์ ได้กล่าวว่า ผลกระทบที่ประเทศไทยจะได้รับหลังการประกาศใช้ Buy American จะมีอยู่ 3 เรื่อง คือ การจัดซื้อจัดจ้างของรัฐบาลที่ให้ซื้อสินค้าจากผู้ผลิตในสหรัฐฯ เพิ่มมากขึ้น การใช้พลังงานทางเลือก ที่รัฐบาลไทยยังให้การอุดหนุนอยู่ (subsidy) อาจจะกระทบกับราคาพลังงานในอนาคต และอุตสาหกรรมรถยนต์และชิ้นส่วน ที่ประเทศไทยยังเป็นฐานการผลิตรถยนต์แบบเครื่องยนต์สันดาปที่ใช้เชื้อเพลิงจากฟอสซิลอยู่

“จะกระทบกับการส่งออกสินค้าไทยแน่ ทั้งรัฐบาลและผู้ส่งออกจะต้องหันกลับมาดูว่า สินค้าที่ตนเองผลิตนั้นมีการปล่อยคาร์บอนมากน้อยแค่ไหน กระทบสิ่งแวดล้อมหรือไม่ การส่งเสริมอุตสาหกรรมเป้าหมายและอนาคต (S-curve) กระบวนการผลิตสินค้าและตัวสินค้าเหล่านี้ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมหรือไม่ จะต้องกลับมาทบทวนดู เนื่องจากตลาดสหรัฐฯ เป็นตลาดส่งออกสินค้าอันดับหนึ่งของไทยอยู่ในขณะนี้” ดร.สมภพกล่าว

นางสาวพิมพ์ชนก วอนขอพร ผู้อำนวยการสำนักงานโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) กระทรวงพาณิชย์ กล่าวว่า นโยบาย Buy American เป็นนโยบายที่ให้ภาครัฐเพิ่มการจัดซื้อจัดจ้างสินค้าและบริการภายในประเทศเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะสินค้าเหล็กกับอะลูมิเนียมที่จะเป็นวัตถุดิบสำคัญ ซึ่งอาจสร้างแรงกดดันต่อการส่งออกสินค้าประเภทดังกล่าวจากไทยไปยังสหรัฐฯ ได้ โดยสินค้าที่มีความเสี่ยงคือ เหล็ก เหล็กกล้าและผลิตภัณฑ์

แต่ก็ใช่ว่านโยบาย Buy American จะส่งผลกระทบไปในทุกด้าน นายยุทธนา ศิลป์สรรวิชช์ นายกสมาคมอุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่มไทย ให้ความเห็นว่านโยบายเศรษฐกิจของไบเดน น่าจะเป็นผลดีกับการส่งออกเครื่องนุ่งห่มไทย เพราะสินค้าเครื่องนุ่งห่มไม่ได้มีฐานการผลิตในสหรัฐฯ และโดยปกติสหรัฐฯ นำเข้ามากกว่า 95%

นอกจากนี้ สหรัฐฯ เป็นตลาดข้าวหอมมะลิเบอร์ 1 ของไทยและมีการนำเข้าจากไทยปีละประมาณ 500,000 ตัน ร.ต.ท.เจริญ เหล่าธรรมทัศน์ นายกสมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย กล่าวว่า ข้าวไทยไม่ได้ขายเข้าสู่กระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง แต่อาจจะมีผู้นำเข้าข้าวจากไทยบางรายที่นำไปขายให้กับหน่วยงานภาครัฐของสหรัฐฯ ดังนั้น Buy American จะไม่กระทบต่อการส่งออกข้าวไทย

“อเมริกากลับมาแล้ว และพร้อมจะนำพาโลก ไม่ใช่ถอยออกจากประชาคมโลก” คำมั่นสัญญาผ่านสุนทรพจน์หลังจากที่นายโจ ไบเดน สาบานตนเข้ารับตำแหน่งเป็นประธานาธิบดีคนที่ 46 ของสหรัฐอเมริกาเมื่อวันที่ 20 มกราคม 2564 ที่ผ่านมาแสดงให้เห็นได้ชัดว่า สหรัฐฯ พร้อมแล้วที่จะนำประเทศกลับเข้าสู่ความร่วมมือกับประชาคมโลก

ไบเดนยังได้เน้นย้ำอีกครั้งว่า สหรัฐฯ จะมีส่วนร่วมในประเด็นที่เป็นความท้าทายของโลก รวมถึงการฟื้นฟูความเป็นผู้นำของสหรัฐฯ ในเวทีโลก ซึ่งเป็นสัญญาณที่ดีว่า สหรัฐฯ จะเสริมสร้างความร่วมมือกับพันธมิตรในประเด็นที่มีความสำคัญหลากหลายรวมถึงด้านการค้า และกลับมาให้ความสำคัญกับการสร้างความร่วมมือแบบพหุภาคีและยึดถือกฎกติกาสากล เช่น กฎเกณฑ์ทางการค้าตามกลไกองค์การการค้าโลกมากขึ้น

ถึงแม้ว่าไบเดนจะออกนโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจภายในประเทศ แต่ประเทศไทยที่อยู่ห่างออกไปจากสหรัฐฯ ก็จะได้รับผลกระทบด้วยเช่นกัน มาตรการเยียวยาและมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจของสหรัฐฯ การอัดฉีดเม็ดเงินเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจจะมีส่วนช่วยให้เศรษฐกิจและการจ้างงานของสหรัฐฯ โดยเฉพาะการฟื้นตัวของกลุ่มชนชั้นกลางที่เป็นกำลังซื้อหลักของประเทศ จะสนับสนุนให้สหรัฐฯ ฟื้นตัวได้ดีอย่างต่อเนื่อง

โดยล่าสุด ธนาคารโลกประเมินว่า เศรษฐกิจสหรัฐฯ ในปี 64 จะขยายตัว 3.5% ซึ่งจะส่งผลดีต่อกำลังการซื้อของชาวอเมริกัน รวมถึงเศรษฐกิจโลกและการซื้อสินค้าจากไทย ด้วยสหรัฐฯ เป็นประเทศที่มีเศรษฐกิจขนาดใหญ่ที่สุดในโลกและเป็นตลาดส่งออกอันดับ 1 ของไทย

นางสาวพิมพ์ชนก วอนขอพร ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า เปิดเผยถึงแผนงานของคณะบริหารของประธานาธิบดีโจ ไบเดน ตามที่มีการเผยแพร่บันทึก (Memo) เมื่อวันที่ 17 ม.ค. 64 ไว้ว่า ภาพรวมปี 2563 แม้ว่าการส่งออกไทยจะติดลบ -6.01% แต่สำหรับการส่งออกไปตลาดสหรัฐฯ กลับขยายตัว 9.6% คิดเป็นมูลค่า 34,344 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้นจากปี 2562 ที่มีมูลค่า 31,348 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ล่าสุดเฉพาะเดือนธันวาคมที่ผ่านมา การส่งออกมีมูลค่า 2,972 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือขยายตัวถึง 15.7% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน

ในขณะเดียวกัน นางขวัญนภา ผิวนิล ผู้อำนวยการสำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ นครลอสแองเจลิส ได้ให้สัมภาษณ์กับประชาชาติธุรกิจถึงแนวโน้มการส่งออกสินค้าไทยไปยังตลาดสหรัฐในปี 2564 ว่า จะขยายตัวเพิ่มขึ้น 4-6% จากปี 2563 โดยประเมินจากปัจจัยบวกที่ว่า ภาวะเศรษฐกิจสหรัฐจะขยายตัว 4.2% ภายใต้รัฐบาลของไบเดน

สินค้าไทยส่วนใหญ่ที่ส่งออกไปสหรัฐฯ เป็นสินค้าอุปโภคบริโภคขั้นปลายน้ำ โดยมีกลุ่มสินค้าหลัก ได้แก่ อุปกรณ์คอมพิวเตอร์และส่วนประกอบ ผลิตภัณฑ์ยาง อาหารทะเลกระป๋องและแปรรูป อุปกรณ์กึ่งตัวนำ ทรานซิสเตอร์ และไดโอด

นอกจากนี้ มาตรการเพื่อระงับการแพร่ระบาดของโควิด-19 ที่เข้มงวดมากขึ้น จะช่วยสร้างโอกาสการผลักดันการส่งออกสินค้าศักยภาพของไทยในกลุ่มที่เกี่ยวเนื่องกับการป้องกันโรค/ผลิตภัณฑ์การแพทย์ เช่น ถุงมือยาง อีกทั้ง ไทยควรเร่งผลักดันการส่งออกสินค้ากลุ่มที่ยังมีแนวโน้มเติบโตต่อเนื่องจากการแพร่ระบาดของโควิด-19 ได้แก่ อาหารทุกประเภท สินค้าที่เป็นกลุ่ม work from home เช่น คอมพิวเตอร์และชิ้นส่วน สินค้าไลฟ์สไตล์เฟอร์นิเจอร์ ของตกแต่งบ้านและชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์

อย่างไรก็ดี การขับเคลื่อนนโยบายตามแนวทาง “Buy American” ของ ปธน. ไบเดน ที่กำหนดให้ภาครัฐเพิ่มการจัดซื้อจัดจ้างสินค้าและบริการภายในประเทศเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้สินค้าเหล็ก อลูมิเนียม และวัตถุดิบสำคัญภายใต้โครงการสำคัญของรัฐบาล อาจสร้างแรงกดดันต่อการส่งออกสินค้าประเภทดังกล่าวจากไทยไปยังสหรัฐฯ และการกลับเข้าเป็นภาคีความตกลงปารีส ที่มีเป้าหมายเพื่อกำหนดมาตรการลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ จะสร้างแรงกดดันต่อสินค้าที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและอาจส่งผลต่อการส่งออกรถยนต์สันดาปภายในของไทย

อีกทั้งอาจกระตุ้นให้ภาคเอกชนและผู้ประกอบการสหรัฐฯ ตื่นตัวกับแนวโน้มรักษ์โลกและพลังสะอาดและกำหนดเงื่อนไข/มาตรฐานของสินค้าที่เข้มงวดมากขึ้น เช่น การติดฉลากบ่งชี้ระดับการปล่อยคาร์บอนหรือการให้บริษัทผู้ผลิตเปิดเผยข้อมูลคาร์บอนฟุตพริ้นท์ (Carbon Footprint) ในห่วงโซ่อุปทานทั้งหมด ซึ่งอาจเป็นความท้าทายต่อผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดเล็ก

นางสาวพิมพ์ชนกฯ กล่าวว่า หากสหรัฐฯ ยึดกฎกติกาสากลและกลไกพหุภาคีมากขึ้น น่าจะช่วยลดความผันผวนหรือเหตุการณ์ไม่คาดฝันต่อเศรษฐกิจการค้าโลกซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อการค้าไทย นอกจากนี้ นโยบายการสร้างความร่วมมือและพันธมิตรทางการค้า จะเปิดโอกาสการเจรจาให้ไทยขยายการค้าเพิ่มเติมกับสหรัฐฯ และคู่ค้า อื่น ๆ ที่มีศักยภาพ อย่างไรก็ดี ไทยต้องเตรียมความพร้อมประเด็นที่ไบเดนให้ความสำคัญ ซึ่งคาดว่าจะถูกหยิบยกมาเป็นเงื่อนไขการเจรจาการค้าในอนาคต เพื่อลดประเด็นปัญหาและสร้างบรรยากาศการสร้างความสัมพันธ์ทางการค้าที่ดีระหว่างกัน เช่น ประเด็นสิ่งแวดล้อม สิทธิมนุษยชนและแรงงาน รวมถึงการปกป้องทรัพย์สินทางปัญญา

เช่นเดียวกับมาตรการอื่นๆ ที่สหรัฐฯ ใช้ติดตามพฤติกรรมการค้าที่ไม่เป็นธรรม เช่น การติดตามนโยบายค่าเงินของประเทศคู่ค้า/การบิดเบือนค่าเงิน (currency manipulation) ซึ่งอาจใช้เป็นเหตุผลในการออกมาตรการอื่นๆ เช่น มาตรการภายใต้มาตรา 301 และการขึ้นภาษีตอบโต้การอุดหนุน (CVD) ต่อประเทศคู่ค้าที่แทรกแซงอัตราแลกเปลี่ยนให้ต่ำกว่ามูลค่าที่แท้จริง